Sindrom iritabilnog crijeva (IBS): Poremećaj koji mijenja svakodnevni život

Sindrom iritabilnog crijeva, poznat kao IBS, jedan je od najčešćih funkcionalnih poremećaja probavnog sistema. Iako ne uzrokuje trajna oštećenja crijeva niti povećava rizik od razvoja raka, IBS može značajno uticati na svakodnevno funkcionisanje i kvalitet života.

Ovaj poremećaj karakterišu ponavljajući probavni simptomi koji se javljaju bez vidljivih strukturnih promjena na crijevima.

Tačan uzrok IBS-a još uvijek nije u potpunosti razjašnjen, ali stručnjaci smatraju da se radi o kombinaciji više faktora. Jedan od ključnih mehanizama je poremećaj u komunikaciji između crijeva i mozga, poznat kao crijevno-moždana os.

Kod osoba sa IBS-om ova komunikacija ne funkcioniše optimalno, zbog čega crijeva mogu reagovati preosjetljivo na normalne procese varenja, istezanje ili prisustvo gasova. Zbog toga se bol, nelagoda i grčevi mogu javiti i bez jasnog organskog uzroka, piše Medline Plus.

Simptomi IBS-a razlikuju se od osobe do osobe i često se mijenjaju tokom vremena. Najčešće se javljaju bolovi ili grčevi u stomaku, nadutost, pojačano stvaranje gasova i promjene u pražnjenju crijeva. Kod nekih osoba dominira proljev, kod drugih zatvor, dok se kod trećih ova stanja smjenjuju. Čest je i osjećaj nepotpunog pražnjenja crijeva, a ponekad se u stolici može pojaviti sluz.

Za razliku od drugih ozbiljnijih bolesti probavnog sistema, IBS obično ne uzrokuje krvarenje, nenamjerni gubitak tjelesne težine niti noćne simptome koji bude osobu iz sna.

Važnu ulogu u pojavi i jačini simptoma imaju stres i emocionalni faktori. Psihološki stres može dodatno poremetiti rad crijeva, pojačati osjetljivost živaca u probavnom traktu i pogoršati postojeće tegobe.

Osim toga, kod nekih osoba IBS se javlja nakon crijevne infekcije ili je povezan s promjenama u sastavu crijevne mikrobiote. Određene namirnice i način ishrane mogu djelovati kao okidači simptoma, iako same po sebi ne uzrokuju ovaj sindrom.

Dijagnoza IBS-a postavlja se na osnovu simptoma, medicinske historije i isključenja drugih bolesti koje mogu imati slične tegobe. Ne postoji jedan test koji potvrđuje IBS, pa doktori često koriste kombinaciju kliničke procjene i osnovnih dijagnostičkih pretraga kako bi isključili upalne bolesti crijeva, infekcije ili druge poremećaje.

Iako IBS nema trajno izlječenje, simptomi se kod većine ljudi mogu uspješno kontrolisati. Prilagođavanje ishrane, praćenje reakcija organizma na određene namirnice, upravljanje stresom i promjene životnih navika često imaju značajan pozitivan efekat, piše Cleveland Clinic.

U određenim slučajevima, doktor može preporučiti i terapiju usmjerenu na ublažavanje dominantnih simptoma. Uz pravilno upravljanje, mnoge osobe s IBS-om uspijevaju voditi kvalitetan i aktivan život.