Zašto hormoni imaju ključnu ulogu u radu probavnog sistema?

Probavni sistem ne funkcioniše izolovano, već je usko povezan s hormonskim sistemom koji reguliše brojne procese u tijelu. Hormoni djeluju kao hemijski glasnici koji putem krvi prenose signale između organa, a njihov uticaj na varenje hrane, kretanje crijeva i osjećaj gladi često je presudan za ukupno zdravlje probave.

Jedan od ključnih hormona u procesu varenja je gastrin. On se luči u želucu i stimuliše proizvodnju želučane kiseline, koja je neophodna za razgradnju hrane, posebno proteina. Kada je lučenje gastrina poremećeno, može doći do slabije probave ili, s druge strane, do pojačanog lučenja kiseline, što može izazvati nelagodu, žgaravicu ili bol u želucu, piše National Library of Medicine.

Važnu ulogu imaju i hormoni tankog crijeva, poput sekretina i holecistokinina. Sekretin pomaže neutralizaciji želučane kiseline kada sadržaj iz želuca uđe u tanko crijevo, čime štiti crijevnu sluznicu i stvara optimalne uslove za dalju probavu. Holecistokinin učestvuje u regulaciji pražnjenja želuca i oslobađanju probavnih enzima, usklađujući tempo varenja s potrebama organizma.

Hormoni su također odgovorni za kontrolu apetita i osjećaj sitosti. Grelin, često nazivan hormonom gladi, proizvodi se u želucu i signalizira mozgu da je vrijeme za obrok. Nasuprot njemu, leptin, koji se luči u masnom tkivu, šalje signal da je tijelo sito. Neravnoteža ovih hormona može uticati na način na koji jedemo, ali i na brzinu probave i opterećenje probavnog sistema.

Stresni hormoni, poput kortizola, imaju snažan indirektan uticaj na probavu. Dugotrajno povišen nivo kortizola može usporiti pražnjenje želuca, promijeniti pokretljivost crijeva i povećati osjetljivost probavnog sistema. Zbog toga se kod nekih ljudi u stresnim periodima javljaju probavne tegobe poput nadutosti, nelagode ili promjena u ritmu pražnjenja crijeva.

Hormonske promjene tokom života također mogu uticati na probavni sistem. Tokom trudnoće, na primjer, povišeni nivoi progesterona mogu usporiti kretanje hrane kroz crijeva, što često dovodi do zatvora.

Slično tome, hormonske promjene tokom menstrualnog ciklusa mogu kod nekih osoba izazvati promjene u apetitu, probavi i osjetljivosti želuca.

Zdravlje probavnog sistema u velikoj mjeri zavisi od ravnoteže hormona. Kada hormonski signali funkcionišu skladno, probava teče efikasno i bez većih smetnji. Međutim, kada dođe do disbalansa, probavni sistem često među prvima reaguje, šaljući signale da je organizmu potrebna pažnja i bolja regulacija unutrašnjih procesa, piše Cleveland Clinic.