Bosanski ćilim uvršten na Preliminarnu listu nematerijalnog kulturno-historijskog naslijeđa BiH

Na inicijativu JU Muzej Sarajeva "Bosanski ćilim" je uvršten na Preliminarnu otvorenu listu nematerijalnog kulturno-historijskog naslijeđa Federacije BiH i Preliminarnu otvorenu listu nematerijalnog kulturno-historijskog naslijeđa Bosne i Hercegovine.

JU Muzej Sarajeva od 1949. godine prikuplja, proučava, čuva, publicira i prezentira društvenu, ekonomsku i kulturnu historiju Sarajeva od najstarijih vremena do danas.

U okviru Etnološke zbirke, te u muzejskim depandansima Svrzina kuća i Despića kuća, Muzej Sarajeva posjeduje značajnu kolekciju bosanskih ćilima koji su dokumentirani, inventarisani i stručno opisanu uz fotografije, čime se Muzej Sarajeva svrstava među najveće bosanskohercegovačke muzejske institucije koje čuvaju i stručno elaboriraju ukupnu ornamentiku, simboliku, materijal i druge faktore posebnosti bosanskog ćilima.

Upisom na Listu omogućeno je:

-institucionalno prepoznavanje i zaštita bosanskog ćilima kao kulturnog dobra, 

-sistematsko dokumentiranje i arhiviranje uzoraka, tehnika i znanja,

-razvoj obrazovnih programa u školama, muzejima i na univerzitetima,

-prenošenje vještina na mlađe generacije kroz radionice, škole tkanja i stručno mentorstvo,

-umrežavanje muzeja i stručnih institucija u Bosni i Hercegovini sa ustanovama u regionu i šire,

-podrška lokalnim tkaljama i zanatskim radionicama, čime se doprinosi i ekonomskom osnaživanju žena, posebno u manjim zajednicama.

Bosna i Hercegovina je kroz historiju bila prepoznata po svojim bosanskim ćilimima.

Historičari i etnolozi različito su tumačili porijeklo i razvoj ćilimarstva, ali je izvjesno da se ono temelji na tehnikama tkanja koje su na ovim prostorima postojale još od doba neolita. Bosanski ćilim je dio porodičnog i društvenog naslijeđa, element kulture pamćenja, te vizualni znak pripadanja prostoru i tradiciji Bosne i Hercegovine.

Bosanski ćilim predstavlja jedan od najautentičnijih oblika materijalno-duhovnog stvaralaštva na prostoru Bosne i Hercegovine. Kao tekstilna forma koja objedinjuje funkcionalnu, estetsku i simboličku dimenziju, on nije bio samo predmet svakodnevne upotrebe već i nosilac kolektivnog pamćenja, porodičnog identiteta i kulturnog kontinuiteta zajednice. Kroz vjekove je bio sastavni dio doma – prekrivao je podove, sećije, krevete i stolove, služio kao zavjesa i zidna dekoracija te predstavljao važan dio djevojačke spreme.

Historijski razvoj bosanskog ćilima povezuje se sa tekstilnim tehnikama prisutnim na ovom prostoru još od neolita. Posebno značajno poglavlje u historiji bosanskog ćilima vezuje se za osnivanje i rad Tkaonice ćilima u Sarajevu tokom austrougarskog perioda. Organizovana ručna proizvodnja bosanskih ćilima prestaje 1971. godine, čime se završava jedno važno industrijsko poglavlje u historiji ove tradicije.

Osnovna tehnika izrade bosanskog ćilima jeste tehnika klečanja, ravno tkanje bez čvora, koja zahtijeva preciznost, dugotrajan rad i duboko poznavanje ornamentalne kompozicije. Znanje se tradicionalno prenosilo usmenim putem, unutar porodice i lokalne zajednice, čime je proces tkanja postajao čin očuvanja identiteta. Danas se ova praksa njeguje kroz rad udruženja, muzejske radionice, obrazovne institucije i porodične linije prenošenja znanja u Travniku, Tuzli, Visokom, Kaknju, Sarajevu i drugim sredinama.

Muzej Sarajeva će zajedno sa svojim partnerima, i relevantnim državnim službama, raditi na sticanju uvjeta i ispunjavanju kriterija za uvrštavanjem "Bosanskog ćilima" na UNESCO Reprezentativnu listu nematerijalne kulturne baštine čovječanstva.