Finski naučnici otkrili kako 30 minuta provedenih u sauni mijenja naš imunitet

Neki ljudi se kunu u boravak u sauni. Tvrde da ih sjedenje i znojenje u vrućoj prostoriji "podmlađuju". Ipak, s obzirom na to koliko je ovaj trend popularan, naučni dokazi koji bi potkrijepili taj osjećaj iznenađujuće su rijetki.

Istraživači u Finskoj sada su pronašli dokaze da čak i jedan jedini boravak u sauni može imati neposredan uticaj na imuni sistem na ćelijskom nivou.

U jednom manjem eksperimentu, svega 30 minuta provedenih u finskoj sauni – koja podrazumijeva visoku, ali suhu toplotu – dovelo je do značajnog porasta broja bijelih krvnih zrnaca u krvotoku. Ove ključne imune ćelije pomažu u odbrani organizma od patogena, a njihov broj često raste i nakon fizičke aktivnosti. Samo sjedenje u sauni moglo bi potaknuti sličnu reakciju na stres, što bi moglo biti korisno za imuni sistem. Rezultati su objavljeni u magazinu Temperature.

30 minuta saune + tuširanje hladnom vodom

"Ovo bi moglo ukazivati ​​na to da boravak u sauni mobiliše dodatna bijela krvna zrnca iz tkiva u krvotok, odakle se ona nakon završetka sesije vraćaju nazad u tkiva", pretpostavlja Ilkka Heinonen, naučnik koji se bavi fiziologijom vježbanja na Univerzitetu u Turkuu (Finska). "Ovakvo periodično otpuštanje bijelih krvnih zrnaca u krvotok je korisno, jer kada jednom napuste mjesta na kojima su pohranjena, ona su sposobnija da patroliraju tijelom i reaguju na prisustvo patogena."

U ovom eksperimentu, 51 muškarac i žena srednjih godina učestvovali su u sesiji u tradicionalnoj finskoj sauni. To je podrazumijevalo boravak u prostoriji zagrijanoj na oko 73 °C tokom 30 minuta, uz hladan tuš na polovini tog vremena. Neposredno nakon sesije, u krvi učesnika zabilježena je mobilizacija većeg broja bijelih krvnih zrnaca u poređenju sa stanjem prije ulaska u saunu. To uključuje porast broja neutrofila – ćelija koje prve reaguju na prijetnju – te limfocita, koji pomažu u izgradnji imunološkog pamćenja. Također je zabilježen porast ukupnog broja monocita (koji proždiru patogene i ostatke ćelija), kao i eozinofila i bazofila, koji su povezani s upalnim reakcijama.

S druge strane, nivoi imunih signalnih proteina, poznatih kao citokini, u prosjeku su ostali gotovo nepromijenjeni, iako je kod nekih zabilježen porast s porastom tjelesne temperature. Međutim, trideset minuta nakon izlaska iz saune, ovaj nagli imuni odgovor uglavnom je splasnuo. Većina bijelih krvnih zrnaca vratila se na prethodni nivo, dok je broj monocita ostao nešto povišen. Istraživači su analizirali krvnu sliku učesnika samo do 30 minuta nakon boravka u sauni, pa ostaje nejasno kako bi se njihove imune ćelije mogle promijeniti tokom dužeg vremenskog perioda, kao i kako bi to moglo uticati na rizik od obolijevanja.

Međutim, neke ranije opservacijske studije pokazale su da je često korištenje saune povezano s manjim rizikom od određenih bolesti, poput upale pluća. Štaviše, druga istraživanja su pokazala da izlaganje toploti može sniziti krvni pritisak i značajno povećati broj crvenih krvnih zrnaca koja prenose kisik. Čini se da izlaganje toploti izaziva fiziološke reakcije slične onima koje se javljaju tokom fizičke aktivnosti, a ti kardiovaskularni efekti povezani su s poboljšanom funkcijom imunog sistema. Ipak, intenzivna fizička aktivnost može imati i kontraefekat – privremeno oslabiti imuni sistem – stoga je potreban oprez. S ekstremnom toplotom se nije šaliti.

Natural killer ćelije

Uprkos sve većem globalnom interesu za terapiju toplotom i hladnoćom, naučnici još uvijek znaju iznenađujuće malo o tome kako se tijelo nosi s ekstremnim temperaturama i šta to znači za naše kratkoročno ili dugoročno zdravlje. Nedavni eksperiment proveden u Finskoj pruža ograničene informacije. Istraživači nisu mjerili specifične podgrupe imunih ćelija, poput T-ćelija ili ćelija ubica (tzv. "natural killer" ćelija), što bi moglo pružiti bolji uvid u to kako sauna zapravo utiče na funkciju imunog sistema.

Na primjer, studija iz 2023. godine pokazala je da boravak u finskoj sauni dovodi do promjena u T-ćelijama i ćelijama ubicama, ali samo u slučajevima kada se boravak u sauni ponavljao. Štaviše, uticaj je varirao ovisno o tome jesu li učesnici bili iskusni korisnici saune ili ne. U tom eksperimentu, učestalo izlaganje sauni povećalo je broj bijelih krvnih zrnaca kod iskusnih korisnika, dok je kod onih koji nisu navikli na saunu došlo do smanjenja određenih T-ćelija. Ipak, ta studija je obuhvatila samo zdrave mlade muškarce, što ograničava mogućnost primjene ovih rezultata na širu populaciju.

Za sada možemo reći samo to da sve više dokaza ukazuje na to da izlaganje toploti može izazvati privremene promjene u imunim ćelijama. Sve ostalo su samo nagađanja. Također, treba imati na umu da, baš kao i terapija hladnoćom, i terapija toplotom može nositi određene rizike...