Litvanija - prepreka za Brazil br.2

Nakon prošlosedmičnih Euzičkih razglednica u kojima smo govorili o muzici Latvije, evo još jedne baltičke zemlje čiju muziku slušamo, a protiv koje se naši fudbaleri bore na svom putu za Mundijal. 

Litvanija je baltička država površine 65.200 km². Ima oko 3,5 miliona stanovnika, graniči sa Latvijom, Bjelorusijom, Poljskom i Rusijom, nezavisna je od 1990, a članica EU od 2004. godine.

Narodna muzika

Emisija Euzičke razglednice na programu je Radio Sarajeva srijedom u 18,30, a reprizira se subotom u 17,00. Urednik i voditelj je Elvis J. Kurtovich.

Izvorna litvanska narodna muzika je arhaična, uglavnom korištena u obredne svrhe i sadrži elemente paganizma. Pripada baltičkoj muzičkoj grani, s dvije instrumentalne kulture koje se sreću u oblastima naseljenim Litvancima: žičana i duvačka instrumentalna kultura.

Postoji više vokalnih stilova koji su se razvili u različitim dijelovima zemlje. Sutartinės (od litvanskog sutarti - suglasje) su litvanske višeglasne pjesme koje izvode narodne pjevačice na sjeveroistoku Litve. Sutartinės pjesme su upisane na UNESCO-ov popis nematerijalne svjetske baštine.

Ples rateliai je važan dio folk tradicije, a muzička pratnja se svira na raznim instrumentima. Na ovoj poštanskoj marci prikazani su neki najpoznatiji:

Slično kao i u Latviji i Estoniji, i u Litvaniji je horsko pjevanje veoma cijenjeno. Oko 30 000 pjevača i plesača učestvuje na tradicionalnom Litvanskom Festivalu pjesme i plesa (Dainų Šventė) koji se održava u Kaunasu od 1924. U Vilniusu djeluju čak tri hora koji su bili lauerati Evropskog Grand Prixa za horove.

Klasična muzika

Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875. - 1911.) bio je poznati slikar i kompozitor. Njegov rad ostavio je veliki trag u litvanskoj kulturi. Studirao je u Varšavi i Lajpcigu i komponovao oko 200 djela. Mlad je preminuo, a njegova djela Miške i Jūra izvedena su posthumno.

Poslušajte njegovu muziku i pogledajte njegove slike:

Osvaldas Balakauskas (1937.) i Vytautas Miškinis (1954.) su poznati savremeni kompozitori, a Čiurlionis gudački kvartet cijenjen je i u inostranstvu.

Jazz muzika

Za vrijeme SSSR-a Litvanija je slovila kao "najdžezerskija sovjetska republika", a interesantno je da je Nacionalni radio u Kaunasu još 1940. imao svoj zvanični jazz orkestar. Nacistička okupacija i vrijeme Staljinove diktature su bila teška vremena za jazziste, a početak šesdesetih donosi pojavu moderne jazz scene. 

Pijanisti Vyacheslav Ganelin i  Oleg Molokoyedov formiraju svoje bandove koji redovno nastupaju na Estonskom Tallin jazz festivalu. Početkom sedamdesetih Ganelin/Tarasov/Chekasin trio daju svoj doprinos stvaranju "jazz škole iz Vilniusa"

Saksofonista Vladimir Chekasin kao osnivač Big Banda Litvanske Akademije zaslužan je muzički razvoj brojnih talenata koji nasljeđuju starije generacije.

Istaknuta imena jazz scene u Litvaniji su saksofonisti Liudas Mockunas i Danielius Praspaliauskis, trombonist Vytas Pilibavicius, basista Eugenijus Kanevicius, trubač Valerijus Ramoska, gitarista Juozas Milasius, perkusionista  Dalius Naujokaitis...

Klubovi sa jazz muzikom su aktivni ne samo i Vilniusu i Kaunasu nego i obalnim mjestima kao što su Klaipeda i Palanga, a najstariji jazz festival održava se u Birstonasu. Od 1991. Kaunas Jazz Festival održava se u aprilu, a Vilnius Jazz Festival koji je otvoren i za avangardnije trendove postoji od 1987. godine.

Rock muzika

Dominacija prvih cover bandova (počeli se pojavljivati 1965.) prestaje oko 1968. kada počinju stasavati originalni rock autori. S obzirom da je takva muzika bila oponent režimu, malo je sačuvanih snimaka iz 60-h godina.

Neki mjuzikli sa elementima rock muzike kao što su Velnio nuotaka (Đavolja nevjesta) autora Viačeslavas Ganelina ili Ugnies medžioklė su varovais Giedriusa Kuprevičiusa uspjeli su tokom sedamdesetih steći veću popularnost, a pravi uspon litvanskog rocka počinje 80-h. Tada su bili popularni bandovi Hiperbolė, Foje, Antis, Katedra , Turboreanimacija...

90-te godine su u znaku slabljenja utjecaja rock muzike u odnosu na tada dominirajući pop zvuk. Skylė, SKAMP, Airija, Kamštis i Armatūra su poznata imena iz tog perioda.

Od 2005. počinje period obnovljenog interesa za rock muziku u Litvaniji. Sve je više rock festivala, a imena kao što su Saulės Kliošas, Happyendless, Bitės and Inculto, IR, Brainers, Gravel, Sportas, Arbata dobivaju i sve veći prostor u medijima.

Specifičnost litvanske alternativne scene je prisutnost tzv "pjevane poezije" (dainuojamoji poezija). Tekst je u prvom planu, a izvođač obično nastupa uz pratnju samo jednog instrumenta

Neki bandovi poput Žalvarinis ili Atalyja sviraju mješavinu folk i rock muzike.

Diskografske kuće koje izdaju rock muziku su Zona, Dangus i Koja records

Svake godine se održavaju rock festivali kao što su Mėnuo Juodaragis, Kunigunda Lunaria, Kilkim Žaibu... 

Pop muzika

Među starijim slušateljima popularni su izvođači sa dugim karijerama kao što su  Stasys Povilaitis, Edmudas Kučinskas,Lena Valaitis, Ovidijus Vyšniauskas...

Marijonas Mikutavičius (1971.) je istaknuti pop- rock kantautor, komičar i TV voditelj. Nastupao je i na Eurosongu, najpoznatiji je po oficijelnoj pjesmi Eurobasketa 2011 i sportskoj himni Trys Milijonai.

Ostala istaknuta imena popularne muzike u Litvaniji su Ewelina Saszenko, Alanas Chošnau, Rasa Kaušiūtė, Sasha Son, Jeronimas Milius...

Najpoznatije radio stanice koje vrte uglavnom litvansku pop muziku su Radio Pūkas i Lietus. 

Za razliku od Estonije i Latvije, Litvanija još nije pobijedila na Eurosongu.

 Poslušajte prethodne Euzičke razglednice:

Latvija - Naša sljedeća protivnica na putu za Brazil 
Italija: postojbina opere, cancone i Sanrema  
Irska: Najmuzikalnija zemja EU  
Grčka: Ne samo sirtaki uz buzuki  
Euzičke razglednice: Francuska   
EUzičke razglednice: Finski plesovi jennka i humppa   
Muzika Estonije u Euzičkim razglednicama
EUzičke razglednice: Češke polke
Cipar / Kipar: Douze points  
Svi ritmovi i glasovi bugarske muzike 
Belgija: Od saksofona do Vaye Con Dios  
EUzičke razglednice: Od Mozarta do alpskog punka