Zapadni Balkan: Srbija i Albanija napreduju, Makedonija i BiH nisu makle s mjesta

Nakon što je Evropska komisija objavila najnoviji izvještaj o napretku država Zapadnog Balkana i Turske na putu u EU Anadolu Agency (AA) donosi pregled stanja u kojem se trenutno nalaze Crna Gora, Srbija, Makedonija, Albanija, Bosna i Hercegovina i Kosovo na evropskom putu.

Kandidatski status za EU imaju Crna Gora koja je do sada otvorila najviše pregovaračkih poglavlja - 12, od kojih su dva privremeno zatvorena, Srbija koja je otvorila pregovore o pristupanju, Makedonija koja šest godina pokušava da otvori pregovore o otvaranju pristupnih pregovora i Albanija koja je taj status stekla u junu 2014. godine.

Od država Zapadnog Balkana jedino Bosna i Hercegovina i Kosovo imaju status potencijalnog kandidata i niti jedno nemaju još uvijek na snazi ni Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) što je preduvjet za podnošenje aplikacije za članstvo u EU - stjecanje kandidatskog statusa. 

Za Bosnu i Hercegovinu se navodi kako država kao potencijalni kandidat ima evropsku perspektivu kao i ostale države Zapadnog Balkana. Evropska komisija konstatira kako je država i dalje u zastoju na svom putu ka evropskim integracijama, a Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) još uvijek nije stupio na snagu.

Neophodno je da se lideri Bosne i Hercegovine nakon oktobarskih općih izbora odlučno angažiraju na planu sveobuhvatnih reformi, konstatira Evropska komisija, uz napomenu da oni treba da rješavaju socioekonomske probleme građana te da poboljšaju efikasnost i funkcionalnost institucija na svim nivoima vlasti, kao i međusobnu koordinaciju, što je neophodno za napredovanje na putu EU integracija.

Kada je u pitanju Srbija navodi se da je reformski zamah "ponovo oživio". Evropsko vijeće je u junu 2013. godine odlučilo da otvori pregovore o pristupanju, tako da je prva međuvladina konferencija o pristupnim pregovorima Srbije održana u januaru 2014. godine.

Navodi se da su pristupni pregovori trenutno u toku. Traje i analitički pregled aquisa (pravna stečevina EU) ili skrining proces, a planirano je da on bude okončan u martu naredne godine.

Srbija je država sa statusom kandidata: aplikaciju za članstvo je podnijela 2009, a kandidatski status dobila u martu 2012. godine. Dijalog između Beograda i Prištine, uz posredovanje EU, pokrenut je u martu 2011. godine. U aprilu 2013. godine Beograd i Priština su postigli prvi sporazum o principima koji uređuju normalizaciju odnosa. Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) stupio je na snagu 1. septembar 2013. godine.

U Crnoj Gori je otvoreno 12 pregovaračkih poglavlja od kojih su dva privremeno zatvorena. Proces skrininga završen je u maju 2014. godine. Poglavlja koja se tiču vladavine prava, poglavlje 23. - pravosuđe i osnovna prava i 24 - sloboda i sigurnost otvorena su u decembru 2013. godine, nakon što je Crna Gora usvojila sveobuhvatne akcione planove za ova poglavlja.

Crna Gora ima status kandidata. Aplikaciju je podnijela 2008, a dobila status kandidata 2010. godine. Pregovori o pristupanju otvoreni su u junu 2012. godine.

Da bi otvorila pristupne pregovore Albanija će trebati da konsolidira i pojača reformu u ključnim prioritetnim oblastima, posebno u pogledu vladavine prava. 

I vlast i opozicija, ocjena je Evropske komisije, imaju odgovornost da osiguraju da se politička debata odvija prvenstveno u Parlamentu te da doprinesu stvaranju uvjeta za njegovo ispravno funkcioniranje.

Albanija je država kandidat za EU. Aplikaciju za članstvo podnijela je 2009. godine, a kandidatski status joj je dodijeljen u junu 2014. godine. To je učinjeno na osnovu ocjene Evropske komisije da je Albanija nastavila da provodi i jača reforme, naročito u oblasti pravosuđa i borbe protiv organiziranog kriminala i korupcije. Rad na ovim pitanjima se nastavlja, uz obimne akcije protiv organiziranog kriminala povezanog s neovlaštenim prometom drogama.

Evropska komisija šest godina uzastopno preporučuje otvaranje pristupnih pregovora za Makedoniju. Evropsko vijeće o tome još nije donijelo odluku. Evropska komisija naime, smatra da bi, da su u toku skrining i diskusije Vijeća o okviru za pristupanje, ovaj proces doprinio stvaranju uvjeta za pronalaženje dogovornog i uzajamno prihvatljivog rješenja problema u vezi s imenom države s obzirom na to da se u dokumentima navodi - Bivša Jugoslavenska Republika Makedonija.

Makedonija je država kandidat za EU od 2005. godine. Konstatira se da država nastavlja dostatno ispunjavati političke kriterije te da je dosegla visok nivo usaglašenosti s pravnom stečevinom Evropske unije. 

Evropska komisija i dalje preporučuje otvaranje pristupnih pregovora, ali i žali zbog koraka unatrag koji su se desili tokom proteklih godina. 

Neophodno je, ocijenjeno je, odlučno djelovanje na rješavanju problema povećane politizacije i sve većih nedostataka u pogledu neovisnosti sustava i slobode izražavanja, kako bi se preporuka mogla održati i u narednim godinama. Evropska komisija naglašava kako i vlast i opozicija imaju odgovornost osigurati da se politička debata odvija prvenstveno u Parlamentu te da doprinese stvaranju uvjeta za njegovo ispravno funkcioniranje.

Za Kosovo se navodi da kao potencijalni kandidat dijeli evropsku perspektivu s ostatkom regiona Zapadnog Balkana. Dijalog između Beograda i Prištine, uz posredovanje EU, pokrenut je u martu 2011. godine. Prvi sporazum o principima koji uređuju normalizaciju odnosa između Beograda i Prištine su postigli u aprilu 2013. godine. Pregovori s Kosovom o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju su zaključeni, a Sporazum je parafiran u julu 2014. godine.