Otkriveno: Kako su državljani Srbije izazivali incidente u Europi po nalogu ruskih službi

Grupa državljana Srbije, prema presudama srbijanskog suda u koje je Radio Slobodna Evropa (RSE) imao uvid, po nalogu ruske obavještajne službe izazivala je nerede u Francuskoj i Njemačkoj.

Iako vlasti u Beogradu do sada nisu javno imenovale rusku službu kao organizatora niza rasističkih akcija u Parizu i Berlinu, u kojima su tokom proljeća i ljeta 2025. učestvovali državljani Srbije, sudska dokumenta ukazuju upravo na to.

RSE je došao do presuda Višeg suda u Smederevu protiv trojice državljana Srbije osuđenih za špijunažu i rasnu diskriminaciju. Oni su, zajedno s još osam osumnjičenih, uhapšeni krajem septembra 2025. godine.

Gotovo četiri mjeseca kasnije, krajem decembra 2025., trojica optuženih su sklopila sporazume o priznanju krivice i osuđena su na kazne od šest mjeseci do godinu i po kućnog pritvora. Ostalih osam osumnjičenih trenutno nije u pritvoru.

U presudama se navodi da su akcije ove grupe bile usmjerene na jevrejsku i muslimansku vjersku zajednicu, s ciljem podizanja tenzija u Njemačkoj i Francuskoj.

Prema sudskim dokumentima, naloge, instrukcije i novac za ove akcije davale su "strukture obavještajne službe Ruske Federacije". Ipak, u presudama se ne navodi ko su tačno pripadnici ruske obavještajne službe koji su organizovali ovu grupu.

Na pitanja o djelovanju ruske obavještajne službe u Srbiji do objave teksta nisu odgovorila ministarstva unutrašnjih i vanjskih poslova Srbije, Bezbjednosno-informativna agencija niti Ambasada Rusije u Beogradu.

Prije hapšenja i sudskog postupka u Srbiji, slučajeve su istraživale francuske i njemačke vlasti.

"Vjerovatno smo do presude došli zato što su predočeni dokazi koje srbijanske vlasti nisu mogle ignorisati", rekao je za RSE Predrag Petrović iz Beogradskog centra za bezbjednosnu politiku.

On navodi da Rusija bira Srbiju za regrutaciju zbog tradicionalne naklonjenosti i proruskih stavova dijela stanovništva, koje vlast dodatno ojačava.

"Imamo ambijent koji je veoma pogodan za takvu vrstu djelovanja, a s druge strane i veoma dobre odnose između vlasti u Srbiji i Rusije", dodaje Petrović.

Rasističke akcije u Parizu i Berlinu

Presude detaljno opisuju četiri rasističke akcije u Francuskoj i Njemačkoj.

Grupa je, između ostalog, odgovorna za polijevanje zelene farbe po Muzeju holokausta i tri sinagoge u Parizu, kao i za ostavljanje svinjskih glava ispred devet džamija u tom gradu.

U centru Berlina, u blizini memorijalnog kompleksa posvećenog ubijenim Jevrejima Evrope, postavljali su plastične skelete.

Cilj je, prema presudama, bio "raspirivanje vjerske i nacionalne netrpeljivosti", posebno između jevrejske i muslimanske zajednice, te destabilizacija situacije u Njemačkoj i Francuskoj.

Pored plaćenih troškova putovanja, uključujući iznajmljivanje vozila, avionske i autobuske karte te hotelski smještaj, članovima grupe obećana je novčana naknada od 500 do 1.500 eura za svaku izvršenu akciju.

Grupa je djelovala od aprila do septembra 2025. godine.

Petrović navodi da je cilj ruskih službi bio izazivanje nestabilnosti u Evropi kako bi se smanjio pritisak i podrška Ukrajini.

Od Velike Plane do evropskih metropola

Velika Plana, grad u centralnoj Srbiji s oko 15.000 stanovnika, bila je mjesto gdje su tokom 2025. regrutovani državljani Srbije za ove akcije.

Sva trojica osuđenih dolaze upravo iz tog mjesta.

U presudama su označeni kao članovi grupe koja je pomagala rad strane obavještajne službe i podsticala mržnju, diskriminaciju i nasilje u Parizu i Berlinu.

Identitet većine članova grupe sakriven je u dokumentima. Navodi se da je grupu organizovao jedan državljanin Srbije zajedno s osobom pod nadimkom "Hanter", o kojoj nema dodatnih informacija.

Incidenti u Parizu i Berlinu

Prva akcija izvedena je u aprilu 2025. u Parizu, kada su članovi grupe lijepili naljepnice s genocidnim sadržajem usmjerenim protiv Armena i muslimana.

Tokom maja iste godine, uoči finala Lige prvaka između PSG-a i Intera, grupa je zelenom farbom oštetila sinagoge, jevrejske restorane i Muzej holokausta u Parizu.

U julu su u Berlinu postavili plastične skelete ispred Brandenburške kapije, u blizini memorijala posvećenog ubijenim Jevrejima Evrope.

U septembru 2025. nekoliko članova grupe ponovo je otišlo u Pariz, gdje su ispred devet džamija ostavili odrezane svinjske glave i ispisivali grafite.

Sve ove akcije, prema presudama, imale su za cilj raspirivanje vjerske i rasne netrpeljivosti te destabilizaciju političkih prilika u evropskim državama.

Šira politička pozadina

Srbija je jedna od rijetkih evropskih država koja nije uvela sankcije Rusiji zbog invazije na Ukrajinu.

Uprkos pozivima Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država da se distancira od Moskve, zvanični kontakti između dvije države nisu prekinuti.

Stručnjaci upozoravaju da takva politička situacija stvara pogodan ambijent za djelovanje ruskih obavještajnih struktura u regionu.