Brisel ponovo pozvao Srbiju da istraži navode o korištenju zvučnog topa

Europska komisija ponovila je zahtjev vlastima Srbije da istraže da li je tokom antivladinog protesta u Beogradu 15. marta 2025. godine korišćen zvučni top.

"Kao što je već navedeno, očekujemo brzu, transparentnu i vjerodostojnu istragu o navodima o upotrebi zvučnog oružja protiv demonstranata", navela je press-služba Europske komisije.

Novi poziv institucija u Bruxellesu povodom mogućeg korištenja zvučnog topa, koje vlasti u Beogradu demantuju, uslijedio je nakon što su europski mediji ponovo aktuelizovali ovo pitanje.

Portal Politico objavio je 15. januara da su srpske obavještajne službe u saradnji sa ruskom Federalnom službom bezbjednosti (FSB) testirale zvučne topove na psima u okviru istrage tvrdnji demonstranata da je tokom protesta 15. marta korišćeno zvučno oružje.

Zvaničnici Europske komisije potvrdili su da su upoznati sa "zabrinjavajućim izvještajima".

"Odnosi sa Rusijom ne mogu se odvijati kao i obično, posebno kada je riječ o bezbjednosti", poručeno je iz press-službe Europske komisije, uz podsjećanje da, prema europskim standardima ljudskih prava, vlasti imaju obavezu da zaštite učesnike okupljanja od povreda i nasilja.

Radio Slobodna Evropa (RSE) je u aprilu 2025. pisao o izvještaju FSB-a, koji je tada predstavio predsjednik Srbije Aleksadar Vučić.

Vučić je rekao da je istraga ruske službe, koja je za eksperiment "koristila pse", zaključila je da na protestu u Beogradu nije korišćeno nedozvoljeno oružje "zvučni top".

U izvještaju, koji je tada objavljen na sajtu Bezbjednosno-informativne agencije Srbije (BIA), navodi se da su zvučni uređaji koje posjeduju srbijanski policijski organi testirani na psima na poligonu BIA-e.

U izvještaju se navodi da tokom ispitivanja "biološki objekti nisu pokazali nelagodnost", kao i da tri dana poslije testiranja nisu uočene promjene u njihovom stanju.

"Na osnovu dobijenih rezultata može se doneti kategorički zaključak da zvučni uređaji nisu primijenjeni tokom protesta 15. marta", naveo je predsjednik Srbije predstavljajući izvještaj o kojem se ruska služba nije oglašavala.

Sbijanske vlasti su nakon svedočenja demonstranata i optužbi da je na protestu 15. marta u Beogradu upotrebljeno nedozvoljeno zvučno oružje, tražile da ruski istražitelji sprovedu "nezavisnu istragu".

Pored ruskog FSB-a, vlasti Srbije su pozvale i američki Federalni istražni biro (FBI) da sprovede nezavisnu istragu. Nema informacija, međutim, kako je FBI odgovorio vlastima Srbije.

Studenti u blokadi, koji od pogibije 16 ljudi u Novom Sadu predvode masovne proteste u Srbiji tražeći odgovornost vlasti za tragediju, su istragu incidenta na demonstracijama 15. marta uvrstili na listu zvaničnih zahtjeva.

Do danas, međutim, nema zvaničnih informacija šta je izazvalo strah i paniku više hiljada demonstranata koji su se tokom odavanja pošte žrtvama novosadske nesreće naglo razbježali sa kolovoza - pred naletom, kako su opisali, jakih i neobičnih zvukova i vibracija.

Uslijedila su brojna svjedočenja i o zdravstvenim tegobama u danima nakon protesta – poput vrtoglavice, nesvjestice, mučnine, povišenog pritiska, problema sa sluhom.

Vlasti su u početku negirale da posjeduju zvučni top, ali su kasnije priznale da policija ima sonične uređaje, uz tvrdnju da oni "nikada nisu upotrebljeni".

Europska unija je neposredno nakon događaja zatražila istragu povodom navoda demonstranata.

Istragu o incidentu vodi i Europski sud za ljudska prava, pravosudna institucija Vijeća Europe.

"Zvučni top" spada u grupu nesmrtonosnog oružja koje se može koristiti u policijske i vojne svrhe – za kontrolu nereda, odbijanje napada ili komunikaciju na velikim udaljenostima.