EUzičke razglednice: Muzičko putovanje kroz historiju Velike Britanije (I dio)

Velika Britanija, tačnije "Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske" (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) je kraljevstvo nastalo nizom Zakona o uniji (Act of Union), koji su ujedinili Englesku, Škotsku i Wales sa Sjevernom Irskom, a Velika Britanija je geografski naziv za područje koje obuhvaća Englesku, Wales i Škotsku.

Piše: Elvis J. Kurtovich, Radiosarajevo.ba 

Ujedinjeno Kraljevstvo je okruženo Sjevernim morem, Engleskim kanalom i Atlantskim oceanom, a dio kraljevstva su i brojni prekomorski teritoriji. Na 243.610 km2 živi oko 63 mil. stanovnika.1973. godine Ujedinjeno Kraljevstvo je pristupilo Evropskoj ekonomskoj zajednici, osnovi današnje EU.

Tradicionalna muzika

Engleska ima dugu i raznoliku istoriju narodne muzike koja se može pratiti od srednjeg vijeka naovamo. Desila su se dva velika "preporoda" u folk muzici, te brojne fuzije koje su dovele do raznih pravaca kao što su električni folk, folk punk, folk metal... U raznim oblastima, spomenimo Northumbriu i Cornwall, razvila su se jake regionalne scene.

Već smo pisali o irskoj muzičkoj tradiciji, a isto važi i za Sjevernu Irsku. Jaka je vezanost za neke tradicionalne instrumente kao što je violina, a mnogi savremeni muzičari poput Vana Morissona stvaraju pod utjecajem ove muzičke tradicije.

Škotske pjesme, kao što su balade i lamenta, u prošlosti je obično izvodio solo pjevač uz pratnju gajdi, violine ili harfe. Tradicionalni škotski plesovi su waltzes, reels, strathspeys i jigs. Šezdesetih godina dolazi do revivala tradicionalnog zvuka, a istaknuta imena bili su Cathy-Ann McPhee, Jeannie Robertson, The Clutha, The Whistlebinkies, The Boys of the Lough, Incredible String Band...

Wales kao Keltska zemlja ima tradiciju wmpathaua (društveni plesovi) i gwyl werina (muzički festivali).Velšani često pjevaju uz pratnju harfe, a česti su i muški horovi. Robin Huw Bowen, Moniars i Gwerinos su postigli i širu popularnost na Otoku.

Klasična muzika

William Byrd, Henry Purcell, Sir Edward Elgar, Gustav Holst, Sir Arthur Sullivan, Ralph Vaughan Williams...poznati su kompozitori klasične muzike s prostora današnjeg Ujedinjenog Kraljevstva. Georg Friedrich Handel, iako je rođen u Njemačkoj, bio je naturalizirani Britanac, a neke od svojih najboljih djela, poput oratorija Messiah (Mesija) , objavio je na engleskom jeziku.

Benjamin Britten se smatra pionirom moderne britanske opere. Sir Peter Maxwell Davies, koji trenutno ima titulu "Master of the Queen's Music", čuveni je savremeni kompozitor i dirigent. Brojni su svjetski poznati orkestri i horovi kao što su BBC Symphony Orchestra i London Symphony Chorus, poznati dirigenti su Sir Simon Rattle, John Barbirolli,Sir Malcolm Sargent... John Barry, Clint Mansell, Mike Oldfield, John Powell, Craig Armstrong, David Arnold...proslavljeni su kompozitori filmske muzike.

Mjuzikli Andrew Lloyd Webbera su imali ogroman uspjeh na londonskom West Endu, Broadwayu i pozornicama širom svijeta.

Jazz muzika

Britanci su 20-ih godina radije koristili termine "hot" ili "straight" nego "jazz", a Fred Elizalde je sa svojim orkestrom imao nastupe na BBC radiju u periodu 1926.-1929. Istaknuta imena 30-ih su bili Nat Gonella, Spike Hughes,Snakehips Johnson, Leslie Thompson, a jazz klubovi su egziistirali uglavnom u Londonu.Za vrijeme 2. svjetskog rata povećan je utjecaj jazz muzike i zbog prisustva američkih muzičara koji su svirali za vojnike na frontu. Od 1948. jača uticaj bepopa koji počinju svirati mlađi muzičari poput John Dankwortha i Ronnie Scotta, a od 50-ih sa rastom broja emigranata sa Kariba pojavljuju se i jazzisti rođeni na Jamajci kao što su Joe Harriott ili Harold McNair. Tih godina počeli su sa radom Flamingo Club i Ronnie Scott's Jazz Club u Londonu, a neki jazzisti kao George Shearing i Victor Feldman krenuli su da grade svoje karijere preko Atlantika.

Šezdesetih se na sceni pojavljuju muzičari rođeni u Južnoj Africi - Chris McGregor, Dudu Pukwana, Mongezi Feza... Raste i utjecaj free-jazza, a poznati fussion bandovi su Soft Machine, Nucleus, Colosseum, If, Henry Cow, Centipede, National Health, Ginger Baker's Air Force... John McLaughlin i Dave Holland su svirali i sa Milesom Davisom, a druga istaknuta imena 60-ih i 70-ih su Keith Tippett, John Taylor, Evan Parker, Mike Osborne, John Surman...

Ekspanziju jazz muzike u zadnjim dekadama prati i pojava radio stanica Jazz FM, Smooth FM, The Jazz, a pomenimo i imena kao što su Django Bates, Iain Ballamy,Julian Argüelles, Courtney Pine, Gary Crosby, Julian Joseph, Cleveland Watkiss, Steve Williamson, Orphy Robinson...

Jazz se danas može studirati na mjestima kao što su Royal Academy of Music, Guildhall School of Music, Trinity College of Music, Middlesex University (u Londonu), Birmingham Conservatoire, Leeds College of Music...

Popularna muzika

Music Hall se razvio kao posljedica brze industrijalizacije i urbanizacije prethodno ruralnog stanovništva u devetnaestom stoljeću. Do sredine 19. stoljeća javljaju se dvorane građene isključivo za muzičke priredbe. Tradicionalni folk repertoar nije mogao zadovoljiti težnje publike za novim pjesmama, pa se pojavljuju autori kao što su Lionel Monckton, Felix Powell, Noel Gay i zvijezde "music halla", kao što su Marie Lloyd, Harry Champion, Gracie Fields, Flanagan and Allen...

Period 1925. - 1946. jeste zlatno razdoblje "British dance bandova". Britanski plesni orkestri nikad nisu prihvatili "swing stil američkih big bandova" , a poznata imena ovog razdoblja su Billy Cotton (bandleader i zabavljač koji je bio popularan i nakon kraja "British dance band ere") ,Ted Heath, Al Bowlly, Leslie "Hutch" Hutchinson...

Pedesetih godina britanskim top-listama vladaju Amerikanci, a domaći izvođači poput Jimmy Younga ili Alme Cogan često snimaju svoje verzije američkih pjesama. Autentični britanski stil tih godina je kombinacija raznih vrsta muzika zvana "skiffle", a najistaknutiji predstavnik bio je Lonnie Donegan. Veoma je bio popularan među mladima, a cijeni se da je krajem 50-ih bilo oko 30,000 skiffle bandova u UK. Kao dokaz tvrdnji da je "skiffle pokret" odškrinuo vrata rock and rollu priložićemo TV nastup mladog Jimmy Pagea kao člana jednog skiffle banda :)

Od sredine pedesetih, mladi stanovnici UK upoznaju rock and roll. U početku Britanci nisu imali uspjeha na internacionalnom planu sa ovom novom muzikom, ali prihvatanje rocka od strane mladih, te pojava domaćih zvijezda poput Cliffa Richarda, otvorile su put za nešto što će se u 60-im zvati:

Britanska invazija

...ili kako komentator ovog priloga kaže: "Britanska osveta za Bostonsku čajanku" :)

Liverpool sa grupama kao što su The Beatles, Gerry & The Pacemakers, The Searchers... prvih je godina ludila za beat muzikom imao prevlast. Iz Birminghama su slijedili The Spencer Davis Group i The Moody Blues. Iz Londona su dolazili The Dave Clark Five, The Rolling Stones i The Yardbirds. Manchester je bio baza grupama Herman's Hermits i The Hollies.

"Britanska invazija" na SAD je dovela do toga, da nakon Beatlesa koji su u aprilu 1964. imali u isto vrijeme PET pjesama na PRVIH PET MJESTA Billboardove top liste, do prvih mjesta američkih ljestvica dođu i: Peter and Gordon, The Animals, Manfred Mann, Petula Clark, Freddie and the Dreamers, Wayne Fontana and the Mindbenders, Herman’s Hermits, The Rolling Stones, The Troggs, a The Dave Clark Five, The Kinks i The Who bili su također sastavi kojima njihova rock i blues suština nije činila prepreku da dođu do pop publike.

NASTAVIĆE SE...

EUzičke razglednice: Švedsko pop čudo

EUzičke razglednice: Cante, baile i palmas u Španiji!

EUzičke razglednice -od polke do Laibacha (Muzika Slovenije)

Euzičke razglednice: Slovaci sebe zovu 'nacijom koja pjeva'

Euzičke razglednice: Rumunija, zemlja romskih virtuoza

Euzičke razglednice: Portugal, zemlja koja ima svoj 'sevdah'

Euzičke razglednice - Poljska (u mome srcu)

EUzičke razglednice Njemačke: Od klasike do jodlanja

EUzičke razglednice i Holandija: Bas dionica, ne melodija

Muzika Malte: Od 'ghane' do punka

Euzičke razglednice: Radio Luksemburg...

Litvanija - prepreka za Brazil br.2

Latvija - Naša sljedeća protivnica na putu za Brazil

Irska: Najmuzikalnija zemja EU