Karadžićeva Srpska demokratska stranka između raskola i opstanka nakon izbornog poraza

Srpska demokratska stranka (SDS) nekada je bila najjača opoziciona stranka u manjem bh. entitetu Republici Srpskoj. Ona se danas suočava sa brojnim unutrašnjim sukobima.

Od tijesnog poraza na prijevremenim predsjedničkim izborima do jednog od najlošijih izbornih rezultata u posljednjih 30 godina, SDS bi nakon Općih izbora 2026. mogao dodatno oslabiti, piše RSE.

Nakon Općih izbora 4. oktobra u Bosni i Hercegovini, u SDS-u su počela međusobna optuživanja zbog izbornog poraza. Kandidat te stranke za predsjednika RS-a Branko Blanuša osvojio je oko 60.000 glasova manje od protukandidata Save Minića iz Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) Milorada Dodika.

Rezultat je posebno nepovoljan za SDS ako se uporedi s prijevremenim predsjedničkim izborima, održanim manje od godinu ranije. Tada je Blanuša za oko 11.000 glasova izgubio od kandidata SNSD-a Siniše Karana.

SDS je do sada bio predvodnik cijele opozicije u RS, te sagovornici Radija Slobodna Evropa ističu i kako je loš izborni rezultat pokazatelj daljeg pada opozicionog djelovanja, uz rast dominacije Dodikovog SNSD-a.

Umjesto rasprave o razlozima izbornog poraza, u prvi plan izbili su sukobi unutar SDS-a. Povod je bila odluka Branka Blanuše da iz stranke isključi Ljubišu Petrovića, gradonačelnika Bijeljine i jednog od najprepoznatljivijih stranačkih funkcionera.

Blanuša je kao razlog naveo to što Petrović nije podržavao stranačke kandidate za vodeće funkcije u RS-u i na nivou Bosne i Hercegovine.

Odluka je izazvala nezadovoljstvo dijela stranačkog rukovodstva i zahtjeve da Petrović bude vraćen u stranku. Istovremeno su se pojačale kritike na račun Blanuše i njegove odgovornosti za izborni rezultat.

Inače, SDS je osnovan 1990. godine pod vođstvom Radovana Karadžića, koji je pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju pravosnažno osuđen na doživotni zatvor zbog genocida, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina u Bosni i Hercegovini.

Stranka je imala važnu ulogu u političkim događajima koji su prethodili ratu i tokom samog rata.

Nakon rata ostala je jedna od ključnih političkih organizacija u RS-u i godinama bila među glavnim političkim protivnicima vlasti. Međutim, jačanjem SNSD-a i dugogodišnjom vladavinom Milorada Dodika, utjcaj SDS-a postepeno je slabio.