Posmatrači OSCE-a: Izbori ponudili stvarno takmičenje, ali uočeni ozbiljni proceduralni propusti

Opći izbori u Bosni i Hercegovini ponudili su stvarno političko takmičenje u kojem su kandidati uglavnom uspeli doprijeti do birača, saopštila je danas međunarodna posmatračka misija putem OSCE-a (Misija Organizacije za evropsku sigurnost i saradnju u Bosni i Hercegovini). 

Na Općim izborima u Bosni i Hercegovini održanim 4. oktobra postojalo je stvarno takmičenje, a učesnici su uglavnom mogli doprijeti do birača.

Politički pejzaž je duboko fragmentiran i karakteriziran suprotstavljenim narativima koji su i dalje ukorijenjeni u ratnim podjelama, naveli su međunarodni posmatrači izbora u današnjoj izjavi o preliminarnim nalazima i zaključcima.

Prva upotreba informacijsko-komunikacijskih tehnologija (IKT) na nivou cijele zemlje uvedena je kako bi se rješila dugotrajna zabrinutost u pogledu integriteta izbornog procesa, iako su kašnjenja i nedostaci ograničili transparentnost u fazi provedbe, navodi se u izjavi.

O dešavanjima na izborni dan, proceduralnim propustima i tajnosti glasanja

Izborni dan protekao je uredno, ali je uočen određeni broj tehničkih poteškoća i problema s kompleksnim procesom glasanja. Birački odbori su uglavnom adekvatno upravljali korištenjem uređaja, ali je proces negativno ocijenjen na značajnom broju posmatranih biračkih mjesta.

Negativna zapažanja uglavnom su pripisana ozbiljnim nedostacima u osiguravanju tajnosti glasanja i tehničkim problemima s novim uređajima. Na jednoj petini biračkih mjesta posmatranih tokom brojanja glasova zabilježeni su značajni proceduralni propusti, što ukazuje na to da su izborni zvaničnici imali ograničeno razumijevanje složenih procedura i pokušavali pronaći praktične prečice.

Između ručnog i elektronskog brojanja na posmatranim biračkim mjestima zabilježene su samo manje razlike.

Temeljne slobode su poštovane, iako je široka primjena zabrane prijevremene kampanje rezultirala sankcionisanjem brojnih političkih aktera, što je utjecalo na politički diskurs. U odsustvu dovoljne regulative protiv zloupotrebe javnih resursa, entitetske, kantonalne i općinske vlasti povećale su plate i penzije, te osigurale socijalna davanja i jednokratne novčane pomoći kako bi privukle birače, što je narušilo jednakost mogućnosti za sve učesnike.

O medijima, dezinformacijama i utjecaju umjetne inteligencije (AI)

Propisi o kampanji primjenjuju se i na internetu, ali su institucionalni okviri za rješavanje problema u online okruženju nedovoljni. ODIHR-ovo praćenje društvenih mreža identificiralo je polarizirano online okruženje, oblikovano anonimnim medijskim web stranicama i računima na društvenim mrežama, mrežama "clickbait" članaka i sadržajem generiranim umjetnom inteligencijom, koji je često uključivao obmanjujuće informacije, te retoriku koja dijeli i podstiče na sukobe. Odsustvo zaštitnih mehanizama za zaštitu online informacijskog okruženja, u kombinaciji s nedostatkom obaveza velikih tehnoloških kompanija da ublaže rizike, ostavlja birače ranjivijima na manipulativne informacije.