Šta su majmunske boginje i da li će se virus širiti?
Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) saopštila je da sve veće širenje majmunskih boginja u Africi predstavlja globalnu zdravstvenu krizu, upozoravajući da bi virus mogao preći međunarodne granice.
Dan nakon što su 14. augusta proglasili javnozdravstvenu krizu, prvi slučaj ozbiljnijeg soja majmunskih boginja zabilježen je u Švedskoj.
Do sada je Africi ove godine zabeleženo više od 14.000 zaraženih i 524 smrtnih slučajeva, što već premašuje prošlogodišnje brojke.
Do sada skoro 96 odsto smrtnih slučajeva od majmunskih boginja zabilježeno je u Kongu. Naučnici su zabrinuti zbog širenja novog soja bolesti u toj zemlji koja bi se mogla lakše prenositi među ljudima.
Ovo su najpoznatija mjesta susreta u glavnim gradovima Balkana
Šta su majmunske boginje?
Virus majmunskih boginja prvi put je otkriven 1958. godine kada su naučnici otkrili bolest sličnu boginjama kod majmuna.
Donedavno je većina slučajeva bila zabilježena u srednjoj i zapadnoj Africi kod ljudi koji su bili u bliskom kontaktu sa zaraženim životinjama.
No, 2022. je potvrđeno da se virus širi i polnim putem što je izazvalo epidemiju u više od 70 zemalja širom svijeta.
Virus pripada istoj porodici kao i velike boginje, ali uzrokuje blaže simptome poput temperature, drhtavice i bolova u tijelu. Ljudi s težim slučajevima mogu razviti izrasline na licu, rukama, prsima i genitalijama.
Šta se događa u Africi što izaziva zabrinutost?
Broj zaraženih dramatično je porastao u Africi, a virus se proširio u najmanje 13 afričkih zemalja. U poređenju sa prošlom godinom iz afričkog Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC) je rečeno da je broj zaraženih porastao za 160 posto, a smrtnost za 19 posto.
WHO je prijavila da se virus nedavno prvi put pojavio u četiri zemlje istočne Afrike, u Burundiju, Keniji, Ruandi i Ugandi, a tamo je dospeo iz Konga.
Ranije ove godine, naučnici su izvestili o pojavi novog oblika majmunskih boginja u rudarskom gradu u Kongu koji može ubiti do deset posto zaraženih i možda se lakše širi.
Za razliku od prethodnih izbijanja majmunskih boginja, gdje su izrasline uglavnom bile na prsima, rukama i stopalima, novi oblik uzrokuje blaže simptome i izrasline na genitalijama.
WHO objavio alarmantni poziv zbog opasne bolesti: 'Samo međunarodni odgovor može je zaustaviti'
Kakva je prijetnja za ostatak svijeta?
Kao i kod svake zarazne bolesti, novi oblik majmunskih boginja koji je zabilježen u Kongu mogao bi preći granice, a slučajevi su već zabilježeni u drugim afričkim zemljama, a sad i Švedskoj.
Zvaničnici su izjavili da se rizik za širu javnost smatra „vrlo niskim“ i da očekuju da će se sporadični uvezeni slučajevi nastaviti.
Kamituga, regija u Kongu gde je prvi put uočen novi oblik majmunskih boginja, dom je značajnoj tranzitnoj populaciji koja putuje kroz Afriku i dalje.
Ipak, s obzirom na resurse u bogatim zemljama za zaustavljanje ovog virusa, naučnici vjeruju da bi se prenošenje moglo brzo zaustaviti ako bi se identifikovala nova izbijanja koja su povezana s Kongom.
Za razliku od COVID-a 19 ili ospica, majmunske boginje se ne prenose vazduhom i obično zahtjevaju blizak, koža-na-kožu kontakt da bi se širio.
Šta znači proglašenje vanredne situacije?
Proglašenje vanredne situacije ima za cilj podstaći agencije donatore i zemlje na poduzimanje određenih koraka. Ali globalni odgovor na prethodne proglašenja bio je različit.
Generalni direktor afričkog CDC-a doktor Jean Kasseya kaže da je proglašenje javnozdravstvene krize imalo za cilj „mobilisati naše institucije, našu kolektivnu volju i naše resurse da djelujemo brzo i odlučno“. Apelovao je na međunarodne partnere Afrike za pomoć, rekavši da je eskalirajući broj slučajeva u Africi uglavnom ignorisan.
Doktorica Boghuma Titanji, stručnjakinja za zarazne bolesti na Univerzitetu Emori, rekla je da je posljednje proglašenje vanredne situacije WHO-a zbog majmunskih boginja učinilo vrlo malo da „pokrene stvari napred“ u smislu dobijanja dijagnostičkih testova, lijekova i vakcina za Afriku.
Zavod za javno zdravstvo o majmunskim boginjama: Kad je posljednji slučaj registriran u FBIH?
Kakva je razlika između ove i epidemije iz 2022?
Tokom globalnog izbijanja majmunskih boginja 2022. godine, gej i biseksualni muškarci činili su veliku većinu slučajeva, a virus se uglavnom širio putem bliskog kontakta, uključujući seks.
Iako su slični obrasci zabilježeni i u Africi, djeca mlađa od 15 godina sada čine više od 70 posto slučajeva mpoksa i 85 posto smrtnih ishoda u Kongu.
Greg Ram, direktor Save the Children-a u Kongu, rekao je da je organizacija posebno zabrinuta zbog širenja virusa u pretrpanim kampovima za izbjeglice na istoku, napominjući da je 345.000 djece „nagurano u šatore u neadekvatnim higijenskim uslovima“. On je rekao da se zdravstveni sistem zemlje već „ruši“ pod teretom neuhranjenosti, ospica i kolere.
Doktorica Titanji kaže da nije jasno zašto su djeca tako neproporcionalno pogođena majmunskim boginjama u Kongu. Ona je rekla da bi to moglo biti zato što su djeca osjetljivija na virus ili da su neki od drugih razloga društveni faktori, poput pretrpanosti i izloženosti zaraženim roditeljima.
Kako bi se majmunske boginje mogle zaustaviti?
Epidemija majmunskih boginja 2022. godine uglavnom je zaustavljena korišćenjem vakcina i tretmana u bogatim zemljama, uz uvjeravanje ljudi da izbjegavaju rizično ponašanje. Ali skoro nikakve vakcine ili tretmani nisu bili dostupni u Africi.
Marx, sa Londonske škole za higijenu i tropsku medicinu, rekao je da bi imunizacija vjerovatno pomogla — uključujući i vakcinaciju protiv velikih boginja, srodnog virusa.
„Potrebna nam je velika količina vakcina kako bismo mogli vakcinisati najugroženije populacije“, rekao je, dodajući da bi to značilo seksualne radnike, djecu i odrasle koji žive u područjima u kojima se virus širi.
Vlasti u Kongu su zatražile četiri miliona doza, uglavnom za malu decu, ali nijedna doza još nije primljena, rekao je Chris Kasita Osako, koordinator Odbora za odgovor na majmunske boginje u Kongu, prenosi RSE.
![Radiosarajevo.ba](https://radiosarajevo.ba/assets/img/rsa-box-logo.png)
Radiosarajevo.ba pratite putem aplikacije za Android | iOS i društvenih mreža Twitter | Facebook | Instagram, kao i putem našeg Viber Chata.