Ovo su ljudi koji su živote dali spašavajući knjige i čuvajući Vijećnicu!

Kada se 25. augusta 1992. godine nad Sarajevom nadvio plamen iznad Vijećnice, gorjela je jedna od najvažnijih institucija znanja i kulture Bosne i Hercegovine – Nacionalna (ranije Narodna) i univerzitetska biblioteka BiH.

U vatri su nestajale knjige, rukopisi, časopisi, dokumenti i decenije prikupljanog znanja. Dva miliona njih. Ali u toj noći, ali ne samo u toj noći, nisu nestajale samo knjige. Nestajali su i životi onih koji su se za njih borili, onih koji su čuvali Vijećnicu.

Hrabra Aida

Među onima čija su imena ostala trajno upisana u historiju Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine bila je Aida Buturović, rođena u Sarajevu 1959. godine.

Aida je u Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci BiH radila od 1. augusta 1989. godine, na obradi bibliotečke građe. Studirala je komparativnu književnost i filozofiju, dobro je poznavala engleski, francuski i španski jezik, a potom je prebačena u Referalni centar.

Ona nije bila samo bibliotekarka. Bila je osoba koju su kolege i korisnici pamtili po stručnosti, vedrini i spremnosti da pomogne.

Aida je ubijena 25. augusta 1992. godine - na dan spaljivanja Vijećnice!

Tog dana počela je jedna od najvećih kulturnih tragedija u historiji Bosne i Hercegovine.

Aida je tako postala dio priče koja je mnogo veća od jedne zgrade i jedne biblioteke. Njeno ime danas stoji kao podsjetnik na ljude koji su radili među knjigama, čuvali ih i njegovali znanje, a čiji su životi prekinuti tokom rata.

Među njima je bio i Mirko Azinović, rođen u Konjicu 1931. godine. Teško je ranjen 20. januara 1993. godine prilikom povratka s posla, a preminuo je 8. marta iste godine u Koševskoj bolnici.

Mirko je cijeli svoj radni vijek proveo u Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci BiH. Počeo je kao magacioner, a nakon završene Više upravne škole stekao je zvanje višeg knjižničara i postao šef odsjeka magacina.

Kolege su ga, zbog njegovog izuzetnog poznavanja fonda, zvale "živi katalog". Znao je pronaći knjige smještene u magacinima bez korištenja čitalačkog kataloga.

Objavljivao je stručne radove i bibliografije, a svojim radom ostavio je trag u bibliotečkoj struci.

Tu je i dr. Anto Slavko Kovačić, rođen 1935. godine u Kotor Varoši, koji je preminuo 6. jula 1993. godine od posljedica saobraćajne nesreće prilikom dolaska na posao.

U NUBBiH radio je na istraživanju bibliografskih podataka za izradu retrospektivne bibliografije Bosne i Hercegovine. Njegov istraživački rad bio je značajan za bibliografsku i kulturnu historiju zemlje. Bio je aktivni član Središnjeg odbora Hrvatskog kulturnog društva "Napredak" i radio na obnovi Napretkove biblioteke.

Njihova žrtva ne smije biti uzaludna

Još jedno ime koje ne smije biti zaboravljeno jeste Adela Leota, rođena u Sarajevu 1933. godine. U NUBBiH je radila više od 30 godina, baveći se edukacijom bibliotečkog kadra i istraživačkim radom. Poginula je 1993. godine u eksploziji plina. Do tragične smrti se borila za knjige i spašavanje nacionalnog blaga iz Vijećnice.

Bila je autorica i koautorica stručnih uputa i radova iz oblasti bibliotekarstva, radila je na razvoju Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH, a više godina bila je glavna i odgovorna urednica časopisa Bibliotekarstvo.

Četiri imena. Četiri životne priče. Četiri čovjeka čiji su životi prekinuti tokom opsade Sarajeva i agresije na našu domovinu.

Aida, Mirko, Anto i Adela nisu samo imena iz bibliotečkih evidencija.

Iza svakog od tih imena stajao je čovjek koji je imao svoj život, porodicu, kolege, posao i znanje koje je nesebično davao drugima.

Zato je 34 godine nakon spaljivanja Vijećnice važno govoriti i o njima.

Jer kada danas govorimo o knjigama koje su spašavane iz plamena, o biblioteci koja je gotovo uništena i o Vijećnici koja je decenijama kasnije obnovljena, ne smijemo zaboraviti ljude koji su činili tu biblioteku.

Aida, Mirko, Anto i Adela da se knjige vrate tamo odakle su vatrom protjerane. Njihova žrtva ne smije biti uzaludna.