Ko je bio Reuf Selmanagić Crni, čije je ime zločinac Ratko Mladić uklanjao iz Srebrenice?

Na nedjeljnom beogradskom derbiju između Crvene zvezde i Partizana navijači oba kluba minutom šutnje odali su počast umrlom ratnom zločincu Ratku Mladiću, bivšem komandantu tzv. vojske RS-a koji je pred Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju pravosnažno osuđen na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i druge ratne zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini.

Tokom utakmice navijači Crvene zvezde istakli su i veliki transparent s likom Mladića, uz poruku koja se odnosila na događaje iz jula 1995. godine i pad Srebrenice.

Istog dana, prilikom ulaska u grad, Mladić je svom vojniku naredio da se ukloni tabla s nazivom "Ulica Reuf Selmanagić Crni".

Jedan od najpoznatijih snimaka koji je nastao jula 1995. godine u Srebrenicu je onaj kada Ratko Mladić ulazi u grad i izdaje naređenje “pravac Potočari”. Nekoliko koraka kasnije Mladić je zastao, pogledao oko sebe i naredio jednom vojniku da “promjeni naziv ulice”.

Na snimku se čuje kako Mladić govori: "Skini ovu tablu, ulica Selmanagić Reuf Crni. Skinite to, ajde. Penji se bre čoveče nemoj da ti govorim deset puta i ponesi to".

I`m sure he had no idea who Reuf Selmanagić was, neither it would change something if he did. That's what it looks like when you judge a man by his name. Nationalism. Surely the opposing army didn`t take down that board for the same reason. This can be a lesson to many people. pic.twitter.com/vhX1JJpCIW

— 𝓐𝓵𝓮𝔁𝓪𝓷𝓭𝓮𝓻 𝓿𝓸𝓷 𝓡𝓸𝓰𝓮𝓷𝓭𝓸𝓻𝓯 (@CrveniGrof) June 4, 2023

Reuf Selmanagić rođen je 1916. godine u Srebrenici. Poticao je iz ugledne srebreničke porodice Selmanagić, koja je ostavila duboke tragove u historiji ovog grada.

Kao tehničar po zanimanju, prije Drugog svjetskog rata zaposlio se na aerodromu Rajlovac, kod Sarajeva, koji je koristilo Jugoslovensko kraljevsko ratno vazduhoplovstvo. Aprila 1941. godine ovdje ga je zatekla okupacija Jugoslavije, nakon čega su aerodrom koristile snage njemačkog Luftwaffea i Zrakoplovstva NDH. Nakon stvaranja kvislinške Nezavisne Države Hrvatske (NDH), ustaški režim je započeo otvoreni progon Srba, Jevreja, Roma i antifašista.

Selmanagić je s neodobravanjem gledao na progon svojih kolega Srba koji su vršile ustaše. Bio je potresen otpuštanjem Srba iz službe, a kasnije je bio svjedok odvođenja trojice njegovih kolega, kao i svjedok progona Jevreja u Sarajevu. Ovi događaji ostavili su veliki utjecaj na njega i pretvorili ga u odlučnog protivnika okupacionog i ustaškog režima. Nakon zločina nad civilima u okolini Rajlovca, početkom septembra 1941. godine grupa nezadovoljnih ljudi iz vazduhoplovne baze održala je sastanak u njegovom stanu. Bili su potreseni ustaškim zločinima i odlučili su da im se suprotstave.

Grupa kojoj je pripadao Selmanagić povezala se s Narodnooslobodilačkim pokretom (NOP). Nakon toga njihova aktivnost ogledala se u prikupljanju podataka o neprijateljskim snagama, koje su prenosili aktivistima NOP-a izvan aerodroma. Krajem 1942. godine na aerodromu Rajlovac formirana je partijska ćelija Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), čiji su članovi bili: Mustafa Saračević, sekretar ćelije, pilot Ibro Sijerčić, pilot Enver Rezaković, radnik Adem Budimlić i Reuf Selmanagić.

Pored prikupljanja informacija, aktivno su radili na prikupljanju oružja, municije i druge vojne opreme; dvogleda, busola, raznog kancelarijskog materijala, kao i sanitetskog materijala i instrumenata, kojima su se snabdijevali u aerodromskoj ambulanti. Selmanagić se u ovom ilegalnom radu posebno specijalizirao za vojne i oficirske uniforme, a naročito se bavio iznošenjem pušaka. Ovaj posao bio je veoma odgovoran i težak, a prije svega opasan, jer je svaki ulazak i izlazak iz vazduhoplovne baze bio strogo kontroliran. Dodatnu teškoću izazivalo je putovanje željeznicom, koja je bila jedino prijevozno sredstvo, pod stalnom prismotrom Ustaške željezničke bojne, pa je i mala nesmotrenost mogla izazvati sumnju i pretres, koji je mogao biti koban.

Dolaskom jedinica Pete krajiške divizije na ovaj teren u ljeto 1943. godine, a naročito nakon formiranja Visočko-fojničkog partizanskog odreda, jula 1943. godine, uspostavljena je veza s organizacijom Narodnooslobodilačkog pokreta na rajlovačkom aerodromu. Tada su uspostavljene trajne veze koje su funkcionirale do kraja rata. Posebno je dobro bila organizirana kurirska veza za prenos pošte, oružja i vojne opreme. Nakon dolaska Vladimira Perića Valtera u Sarajevo, septembra 1943. godine, ovu kurirsku vezu preuzeo je Mjesni komitet KPJ za Sarajevo.

Selmanagić je bio partizan iz Srebrenice koji se protivio progonu Srba od ustaškog režima

Dno uvijek ima podrum https://t.co/xtarEhvF05

— Vila (@izmisljena_) September 6, 2026

Partijska organizacija kojoj je pripadao Selmanagić radila je i na pridobijanju pripadnika Hrvatskog domobranstva za Narodnooslobodilački pokret, kao i organiziranju njihovog prebacivanja u Narodnooslobodilačku vojsku. U drugoj polovini augusta 1944. godine organizirano je prebacivanje u partizane određenog broja domobranskih vojnika i oficira. Obavještajni centar Sarajevo organizirao je 9. septembra 1944. godine prebacivanje većeg broja domobranskih avijatičara, oficira i podoficira, koji su, po dogovoru, iz Vazduhoplovne baze Rajlovac izašli s punom ratnom opremom i oružjem.

Od aktivista iz Rajlovca u ovoj akciji učestvovali su Mustafa Saračević i Selmanagić, koji su tada zajedno s domobranima bili upućeni u Štab Desete krajiške divizije, gdje su stupili u partizane. Kao već iskusan ilegalac, koji se bavio obavještajnim radom i sarađivao s Valterom Perićem, Crni Selmanagić tada je određen za obavještajnog oficira Visočko-fojničkog partizanskog odreda.

Bio je uključen u rad na prebacivanju ljudi iz okoline Sarajeva u partizanske jedinice, koji je organizirao sarajevski obavještajni centar i kroz koji je prošlo više od 2.000 ljudi. Za prebacivanje novih boraca u jedinice Desete krajiške divizije organizirana su četiri kanala koji su vodili sljedećim pravcima: Sarajevo–Rajlovac–Reljevo–Jaruge–Dobroševići (prvi kanal), Ilidža–Osijek–Bojnik–Dobroševići (drugi kanal), Reljevo–Rječica–Dobroševići (treći kanal) i Bučki most–Dvor–Bioča–Dobroševići (četvrti kanal). Na četvrtom kanalu bili su angažirani Osman Zerdo, njegov sin Osmo, Nail Zečević i Reuf Selmanagić. Na ovom kanalu, u selu Dvoru, kod Visokog, nalazila se veoma važna tačka, kuća Osmana Zerde, kroz koju su prošle gotovo sve grupe koje su izlazile na oslobođenu teritoriju preko pravca Sarajevo–Kiseljak–Kreševo i Visoko.

Ono s tablom s imenom rhm. Reufa Selmanagića Crnog odličan je momenat, čisto da se podcrta fašistički fetiš i Ratka Mladića i ovih navijača, i cijelog tog naroda.

— sw. (@non_ecumene) September 6, 2026

Poginuo je 10. aprila 1945. godine u okolini Visokog.

Njegovo ime posebno je ostalo zabilježeno zbog događaja od 11. jula 1995. godine, kada je Ratko Mladić, ulazeći u Srebrenicu, naredio vojniku da skine tablu s njegovim imenom.

To je zabilježeno i u transkriptu snimka Mladićevog ulaska u grad.

Ulica je kasnije više puta mijenjala naziv, a pitanje njenog imena postalo je dio šireg spora oko preimenovanja ulica u Srebrenici.

Dodikov SNSD namjerava ukloniti i ulicu Maršala Tita
(VIDEO) Pogledajte kako osuđeni zločinac Ratko Mladić naređuje skidanje ulice heroja#partizani #reufselmanagic #heroji #srebrenicahttps://t.co/GgNH9LEYuI

— Radio Sarajevo (@radiosarajevo) April 15, 2024

Gotovo tri decenije kasnije, ime Reufa Selmanagića Crnog ponovo se našlo u kontekstu suočavanja s naslijeđem rata. Dok su na beogradskom stadionu navijači odavali počast čovjeku koji je pred međunarodnim sudom pravosnažno osuđen za genocid i druge zločine, priča o Selmanagiću podsjeća na sasvim drugačiju historijsku ulogu: čovjeka koji je tokom Drugog svjetskog rata ustao protiv fašizma i pomagao pokret otpora.

Zbog toga uklanjanje njegovog imena iz Srebrenice 11. jula 1995. godine nije bio tek čin uklanjanja jedne ulične table. Bio je to simboličan čin brisanja imena čovjeka iz grada koji je tog dana ponovo ušao u jednu od najmračnijih stranica svoje historije.