Kako se Drežnica borila: Odbijanje ultimatuma HVO-a i opredjeljenje za jedinstvenu BiH

Nakon završetka procesa formiranja Bataljona TO Drežnica i svega tri dana nakon probijanja puta Goranci–Vrdi, formirana je Samostalna satnija HVO-a Drežnica. Za njenog zapovjednika imenovan je Karlo Marić, a gotovo svi Hrvati napustili su redove Bataljona Drežnica i pristupili novoformiranoj satniji.

Time je otvoreno pitanje potčinjavanja Bataljona Drežnica "Zapovjedništvu obrane Mostara", odnosno Općinskom stožeru HVO-a Mostar.

Predstavnici Kriznog štaba odbrane Drežnice i komande Bataljona Drežnica pozvani su 17. maja 1992. godine na sastanak u Zapovjedništvo obrane Mostara. Sastanku su prisustvovali Mustafa Beglerović, komandant Bataljona TO Drežnica, Zijat Mušić, zamjenik komandanta, te Hajrudin Vricić, predsjednik Kriznog štaba odbrane Drežnice, zajedno sa članovima Općinskog stožera HVO-a Mostar i Matom Šarlijom "Daidžom".

Na sastanku je ultimativno zahtijevano da se Bataljon Drežnica, zajedno sa komandom, ljudstvom i kompletnim materijalno-tehničkim sredstvima, potčini HVO-u. Uprkos ozbiljnim prijetnjama, uključujući i prijetnje likvidacijom, članovi Kriznog štaba i komande bataljona odbili su prihvatiti takve zahtjeve.

Pritisci na Krizni štab odbrane Drežnice i komandu bataljona nastavljeni su i narednih dana putem Samostalne satnije HVO-a u Drežnici, njenog zapovjednika Karla Marića, župnika Josipa Joke Blaževića, kao i Mate Šarlije, koji je često boravio u Drežnici sa posebnim zadacima.

Na ultimatume i pritiske uslijedio je odlučan odgovor. Na današnji dan prije 34 godine, 27. maja 1992. godine, u selu Striževo održan je prošireni sastanak Kriznog štaba odbrane Drežnice, komande bataljona i komandira četa. Na sastanku je jednoglasno donesena odluka koja se smatra jednom od dvije najvažnije odluke u historiji Drežnice.

Opredjeljenje bataljona je bilo jasno

Tom odlukom odbijen je ultimatum o potčinjavanju Bataljona Drežnica HVO-u, a potvrđeno opredjeljenje Kriznog štaba, komande bataljona i bošnjačkog stanovništva Drežnice da se protiv agresora bore pod zastavom Republike Bosne i Hercegovine i grbom sa šest ljiljana. Nakon oslobađanja Mostara, odnosno sporazumnog povlačenja srpskih snaga iz doline Neretve, pritisci HVO-a nisu prestali. Sredinom jula 1992. godine pripadnici HVO-a nasilno su upali u zgradu komande bataljona s namjerom da postave zastave HVO-a i Hrvatske zajednice Herceg-Bosne, pokušavajući na taj način iznuditi potčinjavanje Bataljona Drežnica. Brzom reakcijom pripadnika Bataljona Drežnica, pripadnici HVO-a su opkoljeni i prisiljeni da napuste Drežnicu i vrate se u Bijelo Polje.

Krajem augusta 1992. godine Bataljon Drežnica ulazi u sastav Prve mostarske brigade Armije Republike Bosne i Hercegovine kao njen 4. bataljon. Ipak, zahtjevi za njegovim potčinjavanjem HVO-u nastavljeni su sve do 16. aprila 1993. godine.

Komanda bataljona, kao i komanda Prve mostarske brigade i 4. korpusa Armije RBiH, zalagali su se za saradnju s HVO-om u borbi protiv zajedničkog neprijatelja, ali je političko i vojno rukovodstvo HVO-a imalo drugačije planove.

Sve ultimatume za potčinjavanje HVO-u komanda bataljona odlučno je odbila, ostajući vjerna legalnim organima Republike Bosne i Hercegovine i Armiji Republike Bosne i Hercegovine.
Dana 9. maja 1993. godine HVO je napao Mostar i Drežnicu. Borci 4. bataljona Prve mostarske brigade Armije RBiH pružili su snažan otpor, odbranili Drežnicu i dali značajan doprinos u oslobađanju i odbrani drugih dijelova Mostara i Bosne i Hercegovine.