Slaven Bilić, majstor i roker s mora

Piše: Branislav Jelić, e-Novine

Slaven Bilić, nekadašnji igrač splitskog Hajduka, Karlsruhea, londonskog West Hama i liverpulskog Evertona, bio je požrtvovan i oštar odbrambeni nogometaš, reprezentativac koji je nacionalni dres oblačio 44 puta. U svojstvu trenera i selektora reprezentacije Hrvatske u periodu od 2006. do 2012. godine, Bilić je postigao takmičarske rezultate koji prevazilaze njegove igračke uspehe i po kojima bi mogao ostati upamćen kao balkanski Murinjo.

Najnezahvalnije radno mjesto

Slaven Bilić, ili Nane kako ga zovu Splićani, po mnogo čemu neobična figura hrvatskog i evropskog nogometa, postigao je mnogo na fudbalskom terenu. Prvih šest profesionalnih godina odigrao je na poziciji stamenog centarhalfa “Bilih”, da bi igrački vrhunac dostigao u inostranstvu, tamo gde je najteže, u Nemačkoj i Engleskoj. Sa ugovorom vrednim 750.000 funti preselio se u SC Karlsruher, klub u kome je za kratko vreme postao prvi stranac kapiten tima u istoriji Bundeslige i ekipa sa kojom je dogurao do polufinala Kupa UEFA, postavši najbolji branič Nemačke lige. Karijeru je nastavio u londonskom FC West Ham, kao najskuplji fudbaler u istoriji ovog engleskog kluba, sa ugovorom “teškim” 1,85 miliona funti sterlinga. Jureći za loptom stigao je do Goodison Parka, u FC Everton iz Liverpula, kao najbolje plaćeni odbrambeni igrač, sa parafom od 4,5 miliona funti.

Trenersku karijeru započeo je najnezahvalnijem mestu kada je o balunu reč, u Splitu, gradu fudbalskih fanatika i znalaca koji nisu praštali ni boljima od Bilića. Iako je unapredio Hajdukovu igru i ekipu učinio ravnopravnijom u odnosu na NK Dinamo (državotvorno poznatiji kao NK Croatia), Bilićev trenerski dar nije mogao dobiti pravu priliku u Hrvatskoj ligi, jednoj od klimavih takmičarskih konstrukcija nastalih na pepelu jugoslovenske Prve lige i sećanju na “Veliku četvorku” (Crvena Zvezda, Hajduk, Partizan i Dinamo).

U uslovima nogometne osrednjosti, tajkunizacije klubova i neregularnih takmičenja, Bilić je imao sreću da se domogne najvrednijeg u tom sportu, selektiranih najtalentovanijih mladih igrača do 21 godine i tako napravi odmak od sumnjivog klupskog fudbala i nogometnog mamićizma. Gradeći jednu od najzapaženijih generacija koju je Hrvatska dala ovom sportu, Bilić je između 2004. i 2006. gradio i sebe kao stratega za velika dela. “A” tim Hrvatske nasledio je 2006. posle kraha na Svetskom prvenstvu u Nemačkoj, a zajedno s njim i kvalifikacionu grupu za Evropsko prvenstvo 2008. u kojoj su bili Englezi, Rusi, Izraelci i Makedonci.

Na Svjetskom prvenstvu 1998.

Korak dalje od loptanja

Prenoseći znanje stečeno u kopačkama i na londonskoj trenerskoj školi, Bilić je otišao korak dalje od loptanja, pokušavajući da oplemeni igrače vanfudbalskim spoznajama koje sežu dalje od jamba, tablića i football managera, između ostalog, i rock 'n' roll filozofijom kojoj je i sam “podlegao” svirajući ritam gitaru (omiljeni Gibson Explorer) po raznim splitskim rock bendovima. Otuda je, iz edukativnih razloga, udaljio perjanice ekipe Boška Balabana, Darija Srnu i Ivicu Olića zbog nedopustivog noćnog provoda u narodnjačkom baru Fontana, miran u uverenju da pobede donosi timski duh, a ne duhovi tima. Slično je postupio i u drugim prilikama, svaki put kada bi uočio fudbalerima sklonu seljačiju koja teži mediokritetstvu, vršeći pozitivan uticaj na pomenute i druge igrače da ostvare impresivne karijere u ozbiljnim evropskim ligama.

Pod vođstvom izbornika Bilića kvalifikacije Hrvatske reprezentacije pretvorile su se u podvig. Nadmeni, ali često padu skloni Englezi proveli su se kao bosi po trnju u Zagrebu (2:0) i kada su pomislili da je najgore prošlo, usledio je Wembley i novi, ovaj put šokantni debakl na domaćem terenu nerealnih ambicija (3:2), u maestralnom nastupu Bilićevih izabranih vitezova Domovine. Uz dva remija protiv nepredvidljivih Rusa i pobedu u Izraelu (jedini poraz ove reprezentacije na domaćem terenu), Hrvatska se plasirala na EP najavljujući potentnu i hrabru momčad i modernog nogometnog stratega, pokazaće se, jednog od najsupešnijih u Evropi.

Bilić se nije obrukao na Euru

Nogometna predstava na Evropskom prvenstvu u Austriji i Švajcarskoj 2008. bila je najupečatljiviji događaj u Hrvatskoj. Bilić i družina završili su takmičenje na petom mestu, bez izgubljene utakmice. Za nogometnu povijest, sa tri pobede u grupi, protiv Austrije (1:0), opake Nemačke (2:1) i Poljske (1:0). U četvrtfinalnoj utakmici protiv Turske bilo je svega osim sreće, pa ni prednost koju je Klasnić doneo u poslednjoj minuti drugog produžetka nije bila dovoljna kada je Semih Şentürk, golom u drugoj minuti sudijske nadoknade, uveo meč u seriju penala, preveliki izazov za umorne i psihološki klonule hrvatske momke.

Ciklus kvalifikacija za Svetsko prvenstvo u Južnoj Africi 2010 završio je neuspehom, ali je uteha stigla kroz plasman na Evropsko prvenstvo u Poljskoj i Ukrajini, posle doigravanja u dvomeču sa Turskom (3:0 i 0:0). Na evropskom sajmu loptanja čiji rasplet upravo pratimo ovih sparnih junskih noći, Hrvatska nije uspela da se probije do eliminacione faze, ali se nije obrukala u grupnom delu, u remiju protiv Italije (1:1), pobedi nad Ircima (3:1) i porazu od Španije (0:1). U ovom poslednjem meču, Slaven Bilić je pokazao znanje o taktici i strategiji dostojno najvećeg, Hozea Murinja. Naime, malo je fudbalskih stručnjaka u savremenom fudbalu koji su u stanju, poput hrvatskog selektora, da pripreme ekipu za nekoliko taktičkih promena, te smognu hrabrosti da sve to primene na jednoj fudbalskoj utakmici, i to protiv aktuelnog svetskog i evropskog prvaka, u ovom trenutku objektivno prejakog za “Vatrene”.

Za razliku od Siniše Mihajlovića…

Na kraju nogometnog ciklusa od šest godina Bilićev bilans je impresivan i nezabeležen u istoriji hrvatskog fudbala. U 65 utakmica pod njegovim vođstvom, Hrvatska je ostvarila 42 pobede, 15 nerešenih ishoda i samo 8 poraza, ostvarivši procenat uspešnosti od 64,6 odsto. Međutim, čak ni ovako impresivni skor nije jedino što krasi sada već bivšeg hrvatskog izbornika koji će se od naredne sezone okušati u klupskim nadmetanjima. U kontekstu nesrećnog debija njegovog kolege Siniše Mihajlovića, koji se istakao nipodaštavanjem igrača nesrpskog porekla, kao melem na zadnji primicač deluju Bilićeve reči povodom rasističkih ispada pojedinih hrvatskih navijača.

“UEFA bi trebalo strogo da kazni rasističke ispade, na način da se više nikada ne ponove. Rasizam je veliki problem u celoj Evropi i svetu i moram reći da sam razočaran, ne kao izbornik, već kao Hrvat, roditelj i sportista. Ni ja, ni moji igrači, ne volimo takve navijače niti nam je takva podrška potrebna”, nedvosmisleno se izjasnio Bilić, bez dodvoravanja domaćoj javnosti.

Slaven Bilić je rođen 1968. godine u Splitu, “indoktriniran” srednjom školom za informiranje, novinarstvo i dokumentaristiku (INDOK), diplomirao na Pravnom fakultetu u Splitu, govori četiri jezika, ambasador je dobre volje u UNICEF, drugi najbolji selektor na svetu u 2007. godini (IFFHS) i najbolji izbornik-ritam gitarista na planeti, rokerski nogometaš iz bendova “Newera” i “Rawbau”. O njemu su napisane dve knjige: “Slaven Bilić - priča o nogometu i rokenrolu” (Vlado Vurušić) i “Moraš jednom i pucat, nemoš samo dodavat!” (Ante Batinović).

Tekst prenosimo sa e-Novina