Na današnji dan: Jan Palach se zapalio na gradskom trgu u Pragu u znak otpora okupaciji

Na današnji dan, 16. januara 1969. godine, češki student Jan Palach zapalio se na Vaclavskom trgu u Pragu u znak protesta protiv sovjetske okupacije Čehoslovačke i gušenja Praškog proljeća. Preminuo je tri dana kasnije od teških opekotina, u dobi od 20 godina.

Palach je bio student historije i političke ekonomije na Filozofskom fakultetu Karlovog univerziteta u Pragu. Njegov čin šokirao je tadašnju javnost i postao jedan od najsnažnijih simbola otpora represiji nakon vojne intervencije snaga Varšavskog pakta u augustu 1968. godine.

Praško proljeće započelo je dolaskom Aleksandra Dubčeka na čelo Komunističke partije Čehoslovačke, s ciljem provođenja reformi koje su podrazumijevale veće građanske slobode, smanjenje cenzure i uvođenje tzv. socijalizma s ljudskim licem. Iako je društvo u tom periodu osjetilo dašak slobode, reforme su nasilno prekinute ulaskom sovjetskih tenkova u Prag.

Trending

Ukrajinci žele kupiti čak 150 borbenih aviona Gripen: Uz njih bi došli i projektili 'Meteor'

U atmosferi straha, apatije i razočaranja, Palach je odlučio na radikalan čin kako bi, prema vlastitim riječima, probudio društvo i pozvao na otpor. Prije smrti je dao iskaz u kojem je osudio pasivnost građana i pozvao na štrajk te suprotstavljanje okupaciji.

Njegova smrt izazvala je masovne reakcije javnosti. Hiljade ljudi prisustvovalo je njegovoj sahrani, koja je prerasla u tihi protest protiv okupacijskih vlasti. Ipak, političke promjene uslijedile su tek dvije decenije kasnije, padom komunističkog režima.

Palachov čin inspirirao je i druge. Nekoliko sedmica kasnije, 25. februara 1969. godine, na istom mjestu se zapalio i student Jan Zajíc, poznat kao "plamen broj dva". U aprilu iste godine, zbog gušenja reformi i političkih sloboda, samospaljivanje je izvršio i Evžen Plocek u gradu Jihlava.

Danas se u centru Praga nalazi spomen-obilježje Janu Palachu i Janu Zajícu, kao trajni podsjetnik na njihovu žrtvu i borbu za slobodu.