Izbori u Njemačkoj: Ko će vladati zemljom Mercedesa i Poršea?

Pokrajinom Baden-Wurtemberg još od 2016. zajedno vladaju Zeleni i Demokršćanska unija (CDU). Sve su prilike da će se koalicija produžiti i poslije izbora u nedjelju 8. marta.

Ko će sada biti stariji, a ko mlađi partner? Dvije posljednje ankete blagu prednost daju Demokršćanima (27-28 posto) ispred Zelenih (25-27). Desničarska Alternativa za Njemačku (AfD) može da računa na blizu dvadeset posto, a ostali su jednocifreni, navodi DW.

Iako šansi za pobjedu ima, Zeleni bi vjerovatno bili najveći favoriti da nije proste biologije. Naime, njihova alfa i omega u pokrajini, popularni premijer Winfried Kretschmann, u maju puni 78 godina i riješio je da mu je vrijeme za odlazak u penziju.

Kretschmann je premijer od 2011. godine kada su Zeleni uzletjeli i jer je, samo par dana prije glasanja u pokrajini, došlo do nuklearne havarije u japanskoj Fukušimi. A Zeleni su oduvijek bili protiv nuklearne energije.

Otada je Kretschmann vladao uz podršku Socijaldemokrata, pa onda Demokršćana, i sa svima se dobro slagao. Kretschmann pripada takozvanom "realnom" krilu Zelenih, bližem industriji, za razliku od "fundamentalista" koji su više lijevo.

Trka mladog i starog vuka

Sada bi na funkciji premijera mogao da ga naslijedi mladi Manuel Hagel (CDU) i sve su prilike da bi se on za koaliciju obratio najprije - upravo Zelenima.

Hagel (37) nastupa kao čovjek koji poznaje ekonomiju, a to je vrlo bitno u pokrajini Mercedesa, Poršea i drugih velikih firmi. U razgovoru za DW, Hagel pominje dvojicu tamošnjih pronalazača: "Ako se prisjetimo Karla Benza, nije on izmislio automobil jer je neko prvo zabranio kočije. Ni baron Fon Drajs nije izmislio biciklo jer mu je neko zabranio da hoda. Iznjedrili su pronalaske jer su bili gladni novog", kaže kandidat CDU-a.

Njegov protukandidat je iskusni zeleni političar Cem Ozdemir (60). Za razliku od Hagela, poznat je širom države jer je bio šef partije Zelenih i savezni ministar poljoprivrede. U finišu kampanje je Ozdemir smanjio razliku. Kao pojedinac, omiljeniji je od Hagela.

"Ovo je pokrajina u kojoj su Zeleni ukorijenjeni u društvu", kaže Ozdemir za DW. "Od udruženja privrednika do nevladinih organizacija, od ekoloških pokreta do konzervativnijih ljudi koji slave karneval. Svi su ujedinjeni u našoj stranci."

Roberto Hajnrih, istraživač javnog mnijenja čiji je infratest-dimap sproveo jednu od posljednjih anketa, kaže da Ozdemir, koji je inače sin turskih gastarbajtera, lično dopire šire od svoje partije. "Kao ličnost dobro stoji i kod starije generacije i u miljeu birača Demokršćana."

Kandidat AfD-a više voli Berlin

AfD, čiji se pojedini pokrajinski ogranci smatraju ekstremističkim, u trku je poslala svoje poznato lice iz ove pokrajine, Markusa Fronmajera. On je trenutno zamjenik šefa poslaničkog kluba u Bundestagu. Već je rekao da, ako ne postane pokrajinski premijer, uopšte neće ni dolaziti iz Berlina da bude pokrajinski poslanik. Njegove šanse da postane premijer su nikakve. Jer, kandidat konzervativaca Hagel već je isključio mogućnost da sarađuje sa desnim populistima. Isto kaže i Ozdemir.

Kako kaže istraživač Hajnrih, AfD jača i dobija podršku iz raznih slojeva društva. "Ali podrška je najjača kod muškaraca srednjih godina, radnika i ljudi nezadovoljnih ličnom ekonomskom situacijom."U cjelini, to nije dovoljno da se razmišlja o vlasti u zapadnim pokrajinama. Drukčije je na istoku, recimo u Meklenburgu ili Saskoniji-Anhalt, gdje će se glasati u septembru. Tamo je AfD vrlo blizu 40 posto podrške".

Takođe u septembru se glasa i u Berlinu. A prije toga, već 22. marta, u pokrajini Porajnje-Palatinat. Tako da je ova godina krcata izborima u Njemačkoj.

Ponor Socijaldemokrata

Ukoliko CDU zbilja dobije, to će za Baden-Wurtemberg, pokrajinu sa oko jedanaest miliona stanovnika, biti povratak na fabrička podešavanja. Tamo je od pedesetih do pojave Kretschmanna na premijerskoj funkciji uvijek bio neki demohrišćanin. Stanovništvo važi za konzervativno, ali ipak naklonjeno i Zelenima, i to ne samo u velikim univerzitetskim centrima Štutgartu i Tibingenu.

U ovoj pokrajini će se, po svemu sudeći, nastaviti opšte posrtanje Socijaldemokrata, kojima prijeti najgori rezultat u istoriji. Ukoliko ostanu na jednocifrenom procentu, to bi mogao biti potres sve do partijske centrale u Berlinu, gdje su oslabljene Socijaldemokrate vladajuća stranka - u koaliciji sa Demokršćanima kancelara Fridriha Merza.

Nisu samo CDU i Zeleni istisnuli Socijaldemokrate iz trke na jugozapadu Njemačke, kaže Roberto Hajnrih, već tu uticaja ima i AfD. "To je konkurent zdesna koji se hvata za ekonomska pitanja i druge socijaldemokratske teme."

Novi izborni sistem

Baden-Wurtemberg se ubraja u ekonomski najjače regije Evrope. Mala nezaposlenost i moćna preduzeća, posebno ona u porodičnom vlasništvu. Od hiljadu najvećih porodičnih firmi u Njemačkoj, skoro petina je iz ove pokrajine.

U nedjelju će se prvi put glasati po novom izbornom sistemu. Kao i na saveznim izborima, svaki građanin imat će dva glasa – jednim glasa za kandidata u svom izbornom okrugu imenom i prezimenom, drugim za partijsku listu. Prvi glas odlučuje o personalu, ali drugi je važniji, jer se na osnovu procenata raspoređuje ukupan broj mandata ovoj ili onoj partiji. Takođe, prvi put se u ovoj pokrajini može glasati sa 16 navršenih godina.