EUzičke razglednice: Francuske šansone

Kada smo u našoj emisiji predstavljali bogatu francusku muzičku tradiciju, nismo imali mnogo prostora da nešto više kažemo o francuskim šansonama.

EUzičke razglednice: Francuska

Zato ćemo današnju emisiju posvetiti ovoj popularnoj muzičkoj formi.

Piše: Elvis J Kurtovich za Radiosarajevo.ba

Prve šansone komponirane su u 14. stoljeću, a najstariji poznati kompozitori bili su Guillaume de Machaut, Guillaume Dufay i Gilles Binchois. U 15. vijeku izdvaja se stil nešto jednostavnije pariske šansone, a predstavnici su Claudin de Sermisy i Clément Janequin. U 16. i 17. vijeku različiti instrumenti bivaju uključeni u ove kompozicije. U 18. vijeku dominantna postaje opera, a šansona se vraća u 19. vijeku, u salone višeg staleža. U drugoj polovini 19. vijeka pojavljuju se tzv. café-concerti, u kojima su nastupali pjevači, glumci i akrobati. Brzo postaju popularni među običnim narodom, a iz te tradicije izniknut će moderna šansona koja se vezuje za početak 20. vijeka.

Zlatno doba šansone nastupa iza Drugog svjetskog rata, a danas kad koristimo termin "francuska šansona" uglavnom mislimo da izvođače kao što su Charles Trenet, Guy Béart, Jacques Brel, Alain Barriere, Gilbert Bécaud, Juliette Gréco, Jean Ferrat, Georges Brassens, Édith Piaf, Charles Aznavour, Barbara, Dalida, Serge Reggiani, Léo Ferré, Mireille Mathieu ili Serge Gainsbourg.

Édith Giovanna Gassion (1915-1963), odrasla u siromaštvu, glasa punog topline, u često autobiografskim pjesmama pjevala je o bijedi ulice i skitnji, ali i o nadi, povjerenju i ljubavi. Nadimak Piaf (vrapčić) dobila je 20 godina kasnije, 1935. godine, kad ju je u jednom pariskom klubu "otkrio" Louis Leplée. Njene najpoznatije pjesme su La Vie en rose (1946), Non, je ne regrette rien (1960), Hymne à l'amour (1949), Milord (1959), La Foule (1957)...

Ovoj ikoni francuske šansone posvećene su brojne predstave i mjuzikli, a najnoviji biografski film o njoj je La Vie en Rose režisera Oliviera Dahana iz 2007. godine.

François Silly (1927-2001), poznatiji kao Gilbert Bécaud, je naučio svirati klavir vrlo mlad, a zatim se upisuje na konzervatorij u Nici. Napušta školu 1942. da bi se pridružio Francuskom pokretu otpora, počinje pisati pjesme 1948., a 1950. Bécaud upoznaje Édith Piaf, koja ga savjetuje da počne pjevati. Njegovi najpoznatiji hitovi su Nathalie i Et Maintenant, koja 1961. postaje hit na engleskom pod nazivom What Now My Love. Bécaud se 70-ih godina više posvećuje koncertima nego pisanju pjesama. Katalog s Bécaudovim radovima sadrži oko 450 pjesama.

Njegova omiljena pozornica bila je pariska Olympia gdje je prvi put nastupio 1954., a 1997. bio je prisutan na ponovnom otvaranju Olympije nakon njene rekonstrukcije.

Šansonijer i glumac Ivo Livi, poznatiji kao Yves Montand (1921-1991) je bio sin siromašnih italijanskih emigranata koji su se nakon dolaska fašizma nastanili u Marseilleu. Počinje pjevati u lokalu Alcatraz u Marseilleu. U Parizu je 1944. upoznao Édith Piaf koja ga je skrenula s dotadašnjeg repertoara koji je izvodio i usmjerila kao šansoni. Njegov ugodan glas, perfektan scenski nastup i izvrstan odabir pjesama su ga pretvorili u pravu instituciju francuske šansone. Nenadmašne su mu interpretacije uglazbljene poezije Jacquesa Préverta (Barbara, Les feuilles mortes)

Shahnour Varenagh Aznavourian, poznatiji kao Charles Aznavour (1924) prve pjesme piše 1941. u suradnji s Pierreom Rocheom, a 1946. angažira ga Edith Piaf koju kasnije prati i na turneji po Americi. Uspješno spaja elemente jazza sa šansonom, a osim po neobičnom glasu poznat je i po tome što pjeva na pet jezika. Dugo se probijao, a tek s pjesmom La Mamma (1966) uspijeva prodati milion ploča i postati svjetski poznat. Računa se da je Aznavour u karijeri napisao oko 1000 pjesama i prodao oko 100 miliona nosača zvuka. Istaknuo se i kao glumac (npr. Taxi za Tobrouk iz 1961.)

Francuska šansona je neiscrpna tema za tekstove i emisije i nadamo se da ćemo u našim EUzičkim razglednicama imati prilike da čitave emisije posvećujemo nekima od brojnih legendarnih francuskih šansonijera. Nadamo se da će oni koji nisu imali prilike češće slušati šansone nakon ove emisije uspjeti spoznati razliku između šansone i obične pop pjesme na francuskom.

Ima dosta definicija i teorija, a uglavnom se vrte oko uloge teksta u pjesmi i metrike i rime koja je u šansoni prilagođena francuskom jeziku. U jednoj od idućih emisija govorit ćemo i o "zagrebačkoj školi šansone", a na kraju sa zadovoljstvom zaključimo da je šansona i danas popularna, te neki savremeni izvođači poput Zaz uspješno kombiniraju šansonu s jazzom.

EUzičke razglednice: Njemački 'krautrock' i pioniri elektronske muzike

EUzičke razglednice: Sanremo, uzor i majka svih festivala

EUzičke razglednice: Flamenco i Paco de Lucia

EUzičke razglednice: Znate li šta su kokle i kantele?

EUzičke razglednice i Hrvatska: Robić, Metikoš, Kesovija, Dvornik…

EUzičke razglednice: Muzički pozdrav iz Hrvatske (1. dio)

EUzičke razglednice: Britanska invazija ne popušta

EUzičke razglednice: Muzičko putovanje kroz historiju Velike Britanije (I dio)

EUzičke razglednice: Švedsko pop čudo

EUzičke razglednice: Cante, baile i palmas u Španiji!

EUzičke razglednice -od polke do Laibacha (Muzika Slovenije)

Euzičke razglednice: Slovaci sebe zovu 'nacijom koja pjeva'

Euzičke razglednice: Rumunija, zemlja romskih virtuoza

Euzičke razglednice: Portugal, zemlja koja ima svoj 'sevdah'

Euzičke razglednice - Poljska (u mome srcu)

EUzičke razglednice Njemačke: Od klasike do jodlanja

EUzičke razglednice i Holandija: Bas dionica, ne melodija

Muzika Malte: Od 'ghane' do punka

Euzičke razglednice: Radio Luksemburg...

Litvanija - prepreka za Brazil br.2

Latvija - Naša sljedeća protivnica na putu za Brazil

Irska: Najmuzikalnija zemja EU