Dug put poljsko-njemačkog pomirenja

Kada je 9. 11. 1989. pao Berlinski zid, tadašnji kancelar Helmut Kohl bio je u Poljskoj. Posjetu je prekinuo, ali se već 12. 11. vratio da bi sa tadašnjim premijerom Poljske Mazowieckim učestvovao na misi pomirenja u Krzyzowi.

U malom mjestu u Donjoj Šleziji na imanju porodice Moltke, u godinama od 1942. do 1943. sastajali su se ljudi da bi razgovarali o budućnosti Njemačke i Evrope posle nacizma. Mnogi iz grupe koja je ušla u historiju kao „Kružok iz Krzyzowe“, pogubljeni su nakon pokušaja atentata na Hitlera 1944. iako nisu direktno u njemu učestvovali.

Godine 1989, to mjesto se po drugi put našlo u centru pažnje. Njemački kancelar Helmut Kohl i predsednik poljske vlade Tadeusz Mazowiecki, 12. novembra 1989. tu su prisustvovali misi pomirenja, nakon pada Berlinskog zida. Samim izborom tog mjesta za taj čin, njemačkom pokretu otpora na poljskoj strani odato je priznanje, s obzirom na to da je prije 20 godina bio gotovo nepoznat u Poljskoj. Tadeusz Mazowiecki tada nije ni slutio koliko će biti jaka simbolična snaga tog čina.

„Bio je to najpijre sasvim jednostavan gest. Od drugog Vatikanskog koncila na katoličkoj misi razmjenjuje se kršćanski pozdrav mira. Biskup Nosol nam je prišao i sam nom i sa njemačkim kancelarom Kolom razmijenio pozdrav mira. Potom smo se zagrlili. Bilo je to vrlo srdačno! Ali, taj gest je tek kasnije postao simbol pomirenja. Mi, u svojstvu državnika i kršćana, imali smo moralnu volju da pomirimo naše narode.“

„Opraštamo i molimo za oproštaj“

Put njemačko-poljskog pomirenja je bio dug. Prve lične korake približavanja Nijemcima preduzeli su 1956. godine predstavnici katoličke inteligencije u Poljskoj, među njima Stanyslaw Stoma i Tadeusz Mazowiecki.

Prvi miljokazi na tom putu bili su 1961. godine Memorandum evangelističke crkve o priznanju nejmačko-poljske granice i nekoliko godina kasnije pismo katoličkih biskupa sa neobičnim pozivom „Opraštamo i molimo za oproštaj“.

Njemačko-poljska misa pomirenja u Krzyzowi imala je veliku moralnu i simboličnu snagu za njemačko-poljske odnose. Ali, tek sa definitivnim priznanjem njemačko-poljske granice, ispunjene su nade Poljaka, kada je riječ o pomirenju sa ujedinjenom Njemačkom.

dw-world.de/radiosarajevo.ba