Na današnji dan 1941. godine počeo ustanak u BiH: Drvar i Bosansko Grahovo ušli u historiju

Dan ustanka naroda Bosne i Hercegovine obilježava se 27. jula, na godišnjicu oružane akcije koju su 1941. godine izveli gerilski odredi Bosanske krajine, kada su napadom na ustaške i okupacijske snage zauzeli Drvar i Bosansko Grahovo.

Ova akcija smatra se početkom masovnijeg ustanka protiv vlasti Nezavisne Države Hrvatske (NDH) na prostoru Bosne i Hercegovine. U zoru 27. jula 1941. godine gerilski odredi napali su više ustaških, žandarmerijskih i domobranskih položaja na području Drvara, Bosanskog Grahova, Oštrelja, Prekaje, Trubara, Martin Broda i Srba.

Prethodili su joj masovni zločini i progoni stanovništva. Tokom maja, juna i jula 1941. godine ustaške vlasti provodile su hapšenja, deportacije i ubistva civila, posebno na području Drvara i okolnih mjesta. Brojne porodice bile su protjerane, muškarci odvođeni i ubijani na stratištima poput Risovačke jame kod Drvara i Garavica kod Bihaća.

Zbog sve većeg nasilja nad civilima počelo je tajno organizovanje gerilskih odreda. Krajem jula 1941. godine na području Drvara i Bosanskog Grahova formirano je više jedinica sa oko 800 boraca, čiji je prvi zadatak bio zaštita sela i stanovništva od napada i odvođenja ljudi.

Napad 27. jula bio je detaljno pripremljen. Gerilske jedinice su, uz podršku lokalnog stanovništva, uspjele zauzeti Drvar i Bosansko Grahovo, uništiti više žandarmerijskih stanica i razbiti manje jedinice ustaša, žandara i domobrana koje su pokušale zaustaviti ustanak.

Nakon oslobođenja Drvara formirana je takozvana "Drvarska republika", a grad je postao jedno od najvažnijih partizanskih uporišta tokom Drugog svjetskog rata. Iz tog područja kasnije su formirane brojne jedinice Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije, a Drvar je imao značajnu ulogu i u stvaranju prvih organa narodne vlasti u Bosni i Hercegovini.

Dan ustanka naroda BiH decenijama se obilježavao kao jedan od važnih datuma iz perioda Drugog svjetskog rata. Danas se o ovom datumu vode različite historijske rasprave, posebno o složenosti ratnih događaja, zločinima počinjenim nad civilima, kao i ulozi različitih političkih i vojnih pokreta u tom periodu.