Moćni teleskop otkrio tajnu Sunca: Pogledajte nove čudesne fotografije naše zvijezde

Nove slike koje je snimio najmoćniji solarni teleskop na svijetu otkrile su nešto što se skrivalo na Suncu: hiljade sićušnih vrtloga koji se uvijaju po površini naše zvijezde. Ultra-detaljna posmatranja mogla bi pomoći u objašnjavanju nekih od najnasilnijih ponašanja Sunca, kao i nagovijestiti odgovor na dugogodišnju solarnu misteriju.

Novi snimak nudi prvi direktan dokaz dugo predviđenog fenomena koji se naziva Kelvin-Helmholtzova nestabilnost. Sam efekat nije nov u nauci; nazvan je po fizičarima Lordu Kelvinu i Hermannu von Helmholtzu, koji su ga opisali u 19. vijeku. Fizičari su otkrili da kad god dvije tečnosti klize jedna pored druge različitim brzinama, trenje između njih, ili smicanje, se uvija u spiralne obrasce. Međutim, ovo je prvi put da je ovaj efekat viđen na Suncu, gdje se to smicanje odvija između susjednih tokova solarne plazme.

Istraživači su snimili vrtloge koristeći solarni teleskop Daniel K. Inouye na Havajima, pri američkoj Nacionalnoj naučnoj fondaciji, a zatim su uporedili slike sa kompjuterskim simulacijama vidljive površine Sunca, nazvane fotosfera. Nalazi su objavljeni 5. augusta u časopisu Nature.

Rezultirajući snimak usporenog snimanja teleskopom ne razlikuje se od svega što su solarni fizičari ranije snimili. Prikazuje desetine sitnih vrtloga koji se grupišu duž rubova magnetskih regija, neke praćene nježnim, tamnim prugama poznatim kao strijacije, prema saopštenju Nacionalne naučne fondacije. No, rezolucija teleskopa je dovoljno oštra da izdvoji strukture široke samo desetine kilometara - skala toliko fina da vrtlozi do sada nisu bili otkriveni.

Kada su istraživači poredali slike sa svojim simulacijama, poklapanje je bilo dovoljno blizu - sve do prosječnog razmaka između vrtloga - da potvrde da su konačno uhvatili nestabilnost u akciji. Osim impresivnih vizuala, istraživači smatraju da ovi vrtlozi mogu imati važnu funkciju. Stalnim uvijanjem i miješanjem linija magnetskog polja Sunca, ovi vrtlozi mogu igrati ulogu u izgradnji energije iza solarnih baklji i izbacivanja koronalne mase.

Efekt bi također mogao pomoći u objašnjavanju dugogodišnje misterije zašto vanjska atmosfera Sunca, ili korona, dostiže temperature od oko 2 miliona stepeni Fahrenheita (oko 1 milion stepeni Celzijusa) dok njena površina ostaje stotine hiljada stepeni hladnija, rekao je u saopštenju Thomas Rimmele, glavni tehnolog u Nacionalnoj solarnoj opservatoriji.

Tim sada planira koristiti računarske programe za automatsko praćenje ovih vrtloga tokom budućih posmatranja. Ovo će im pomoći da tačno izmjere koliko ovi vrtlozi doprinose zagrijavanju korone i stvaranju eksplozivnog svemirskog vremena koje može poremetiti rad satelita, komunikacija i energetskih mreža na Zemlji.

What does the new sharpest image of our Sun show? Instability. To be clear, a certain kind of interactive process called the Kelvin-Helmholtz instability (KHI). This instability can create waves and swirls when two streams flow past each other -- in this case variable streams of… pic.twitter.com/846fyeVkT7

— NASA Astronomy Picture of the Day (@apod) August 7, 2026