U 16 godina samo jedna pravosnažna presuda za genocid
Šesnaest godina nakon ubistava više od 7.000 srebreničkih
muškaraca i dječaka, Haški tribunal i Sud BiH izrekli su samo jednu
pravosnažnu presudu za genocid.
Prvu presudu za krivično
djelo genocida izreklo je Apelaciono vijeće Suda BiH kada je osudilo
Milorada Trbića, nekadašnjeg pomoćnika načelnika za bezbjednost
Zvorničke brigade Vojske Republike Srpske (VRS), na 30 godina zatvora.
Nepravosnažnim
presudama pak Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ/ICTY)
u Haagu i Sud BiH su za zločine počinjene u julu 1995. u Srebrenici do
sada osudili 26 osoba na ukupno 445 godina te dvije doživotne kazne
zatvora, navodi BIRN Justice Report.
Na doživotne kazne zatvora
zbog genocida, Haški tribunal je u junu 2010. godine nepravosnažno
osudio Ljubišu Bearu, nekadašnjeg načelnika za bezbjednost Glavnog štaba
VRS-a, i Vujadina Popovića, bivšeg pomoćnika načelnika za bezbjednost
Drinskog korpusa VRS-a.
Prema presudama koje su izrečene u Haagu i
Sudu BiH, u Srebrenici je tokom jula 1995. godine ubijeno više od 7.000
muškaraca, dok su žene i djeca, njih oko 25.000, transportovani na
teritoriju koja je bila pod kontrolom Armije BiH (ABiH).
Mjesta
na kojima su izvršena ubistva više stotina muškaraca i dječaka jesu
Zemljoradnička zadruga u Kravici (općina Bratunac), Dom kulture u Pilici
i Vojna ekonomija Branjevo, škole u selima Orahovac, Petkovci i
Ročevići, kao i obala rijeke Drine kod Kozluka (općina Zvornik).
Apelaciono
vijeće Suda BiH u presudi Trbiću navodi da je on, s Bearom, Popovićem,
Dragom Nikolićem i drugima, učestvovao u ostvarenju zajedničkog plana
čija je “svrha bila zarobljavanje, zatvaranje i pogubljenje po prijekom
postupku svih vojno sposobnih muškaraca Bošnjaka iz Srebrenice koji su
dovedeni u zonu odgovornosti Zvorničke brigade VRS-a”.
- Trbić je
po prijekom postupku pogubio desetine muškaraca, da bi zastrašio,
obuzdao i kontrolisao ostale zarobljenike. On je svjesno i hotimično
omogućio koordinaciju organizovanih likvidacija, stoji u presudi Trbiću.
Dragu Nikolića, bivšeg načelnika bezbjednosti Zvorničke
brigade, Haški tribunal je nepravosnažno osudio na 35 godina zatvora
zbog pomaganja i podržavanja genocida u Srebrenici.
- Pretresno
vijeće je zaključilo da, iako nije imao genocidnu namjeru, Nikolić jeste
učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu ubijanja s namjerom
progona, imao je saznanja o genocidnoj namjeri drugih i zato je znatno
doprinio genocidu, navedeno je u Nikolićevoj presudi.
Zajedno s
Bearom, Popovićem i Nikolićem, za pomaganje u genocidu, istrebljenju i
progonu, na 19 godina zatvora osuđen je Radivoje Miletić, bivši načelnik
Odjeljenja za operativno-nastavne poslove u Glavnom štabu VRS-a, i
Milan Gvero, tadašnji pripadnik Glavnog štaba VRS-a, na pet godina
zatvora.
Istom presudom izrečena je kazna u trajanju od 13 godina
i Vinku Pandureviću, bivšem komandantu Zvorničke brigade Drinskog
korpusa VRS-a, te 17 godina Ljubomiru Borovčaninu, nekadašnjem zamjeniku
komandanta Specijalne brigade policije Ministarstva unutrašnjih poslova
Republike Srpske (MUP RS), za zločine protiv čovječnosti počinjene u
Srebrenici.
S obzirom da se Odbrana i Tužilaštvo nisu žalili na
presudu Borovčaninu, ona je postala pravosnažna. U presudi Borovčaninu
zaključeno je da su pripadnici vojske i policije Republike Srpske
učestvovali u ubistvima preko 1.000 Bošnjaka u Kravici, te da Borovčanin
“nije preduzeo nužne mjere da kazni svoje potčinjene zbog ubistva
zatočenika”.
Šestorici pripadnika Drugog odreda Specijalne
policije Šekovići, nad kojima je Borovčanin imao kontrolu, pred Sudom
BiH su u oktobru 2009. godine izrečene pravosnažne presude za pomaganje
pri činjenju genocida. Na 33 godine zatvora osuđen je Milenko
Trifunović, na 32 godine Brano Džinić i Aleksandar Radovanović, dok je
kazna u trajanju od 28 godina izrečena Petru Mitroviću, Slobodanu
Jakovljeviću i Branislavu Medanu.
Prvu presudu za pomaganje u izvršenju genocida izreklo je Žalbeno vijeće Haškog tribunala Radislavu Krstiću 2004. godine.
Naredne
godine je pred Tribunalom u Haagu osuđen i Dragan Jokić, bivši načelnik
inžinjerije Zvorničke brigade VRS-a, i to na sedam godina zatvora, a
zajedno s Jokićem Sud je izrekao kaznu i Vidoju Blagojeviću, bivšem
komandantu Bratunačke brigade VRS-a.
Blagojević je osuđen na 15
godina, zbog pomaganja i podržavanja ubistava, te zbog toga što nije
spriječio potčinjene koji su učestvovali u obezbjeđivanju muškaraca u
školi “Vuk Karadžić” u Bratuncu, a gdje je ubijeno najmanje 50 osoba.
Za
ova ubistva je 2010. pred Sudom BiH osuđen na sedam godina zatvora
Mladen Blagojević, bivši pripadnik Vojne policije Bratunačke lake
pješadijske brigade VRS-a.
Iste godine Vijeće Suda BiH izreklo
je kaznu i Marku Boškiću, nekadašnjem pripadniku Desetog diverzantskog
odreda VRS-a, osudivši ga na 10 godina zatvora zbog učešća u ubistvima
više stotina muškaraca.
Krivicu za ubistva počinjena na Vojnoj
ekonomiji Branjevo - gdje je po prijekom postupku strijeljano više od
800 ljudi - pred Tribunalom u Haagu priznao je Dražen Erdemović, bivši
pripadnik Desetog diverzantskog odreda VRS-a, u martu 1998. godine.
-
Poštovani sude, ja sam to morao da radim. Da sam odbio to da radim,
ubili bi i mene s tim ljudima. Kad sam odbijao da radim, rekli su mi:
"Ako ti je žao, stani i ti s njima da i tebe ubijemo", rekao je
Erdemović, kojem je Haški tribunal izrekao zatvorsku kaznu u trajanju od
pet godina.
Momir Nikolić, bivši pomoćnik komandanta za
bezbjednost Bratunačke brigade, u martu 2006. također je priznao krivicu
za učešće u zločinu u Srebrenici i osuđen je na 20 godina zatvora. Tri
godine kasnije, za isto djelo krivicu priznaje i Dragan Obrenović,
pomoćnik komandanta za bezbjednost Bratunačke brigade, kojem je izrečena
kazna u trajanju od 17 godina.
- Kriv sam za sve što sam onda
učinio. Bolno pokušavam da to izbrišem i da budem onakav kakav onaj put
nisam bio, rekao je Obrenović priznavajući krivicu.
Pred Sudom
BiH, zbog zločina u Srebrenici prvi je priznao krivicu Vaso Todorović,
bivši pripadnik Drugog odreda Specijalne policije Šekovići, a osuđen je
2008. na šest godina zatvora.
Milivoje Ćirković, nekadašnji
pripadnik Centra za obuku “Jahorina” pri MUP-u RS-a, u septembru 2010. –
nakon priznanja krivice da je ubio jednog zarobljenika bošnjačke
nacionalnosti ispred Zemljoradničke zadruge u Kravici – osuđen je na pet
godina zatvora.
Za isto djelo je, godinu dana kasnije, krivicu
priznao i Zoran Kušić, također bivši pripadnik Centra za obuku
“Jahorina”, te je osuđen na pet godina.
Krivicu za ubistvo 10
muškaraca bošnjačke nacionalnosti u mjestu Sandići (općina Bratunac)
priznao je Dragan Crnogorac, nekadašnji pripadnik Centra za obuku na
Jahorini, te je u maju ove godine osuđen na kaznu zatvora u trajanju od
13 godina.
Pred Haškim tribunalom se za genocid u Srebrenici sudi
Radovanu Karadžiću, nekadašnjem predsjedniku RS-a, i Zdravku Tolimiru,
pomoćniku komandanta Glavnog štaba VRS-a za obavještajno-bezbjednosne
poslove.
Za zločine počinjene u Srebrenici trenutno je u toku
suđenje i Momčilu Perišiću, načelniku Generalštaba Vojske Jugoslavije,
te Jovici Stanišiću i Franku Simatoviću, čelnicima Državne bezbjednosti
Srbije.
Ratko Mladić, bivši komandant Glavnog štaba VRS-a, čeka
početak suđenja pred Haškim tribunalom, gdje će mu se, između ostalog,
suditi i za genocid.
Pred Sudom BiH se za genocid i zločine
počinjene u Srebrenici trenutno sudi 14-orici optuženih, podsjeća
BIRN-Justice Report.
![Radiosarajevo.ba](https://radiosarajevo.ba/assets/img/rsa-box-logo.png)
Radiosarajevo.ba pratite putem aplikacije za Android | iOS i društvenih mreža Twitter | Facebook | Instagram, kao i putem našeg Viber Chata.