Italija, postojbina opere, kancone i Sanrema

Muzika Italije neodvojiva je od cjelokupnog imidža države i kulturnog identiteta građana ove zemlje, jedne od utemeljiteljica Europske unije. Kada kažete Italija, pomislite na operu, ili na kultni festival zabavne muzike Sanremo. 

Italija je država na jugu Europe koja ima oko 60 miliona stanovnika. Nastala je u 19. vijeku procesom ujedinjenja gradova - državica. Muzika je u Italiji tradicionalno cijenjena i uvažavana. 

Piše: Elvis J. Kurtovich, Radiosarajevo.ba 

Narodna muzika

Emisija Euzičke razglednice na programu je Radio Sarajeva srijedom u 18,30, a reprizira se subotom u 17,00. Urednik i voditelj je Elvis J. Kurtovich.

Razjedinjenost Italije u prošlosti dovela je do velike raznolikosti italijanske narodne muzike. Oblast Genove je poznata po vokalnom stilu trallalero - pjevanje u 5 glasova od kojih jedan imitira gitaru, dok su Toscana, Lazio i Abruzzo znani po poetskom stilu ottava rima. Saltarello je ples koji se prvi put spominje u Napulju, a doživio je popularnost i na mnogim dvorocima srednjovjekovne Evrope. Tarantella je termin koji se koristi za više različitih brzih plesova (obično u 6/8) i među najpoznatijim je muzičkim formama južne Italije.

Revival italijanske folk muzike i "povratak korjenima" ojačao je šezdesetih godina, a neke rijetke muzičke forme poput a tenore, vokalnog stila sa Sardinije, proglašeni su svjetskom kulturnom baštinom pod zaštitom UNESCO-a.

Klasična muzika

Italija je dugo bila evropski centar klasične muzike, a smatra se da je osnovna karakteristika talijanske muzike njena melodioznost. Pojednostavljeno - slušajući Verdijeve opere primjećuje se da vokalne dionice uvijek dominiraju nad instrumentalnim što nije slučaj npr. kod njemačkog kompozitora i Verdijevog savremenika - Wagnera. 

Prvo djelo koje se smatra operom (opera lat. - djela) u današnjem smislu potječe iz 1597. godine. Napisao ju je Jacopo Peri za elitni krug firentinskih humanističkih umjetnika, a zvala se Daphne. Najstarija opera koja se još uvijek izvodi je Monteverdijev Orfej (1607.). Nakon ranih baroknih opera, dolazi vrijeme bel canta (tal. lijepo pjevanje) kojeg najbolje predstavljaju opere Rossinija, Bellinija i Donizettija.

Giuseppe Verdi (1813. -  1901.), po mnogima je najveći operni kompozitor svih vremena, a glavni je predstavnik romantične opere. S Verdijevih 28 opera talijanska romantična opera dosegala je vrh. Nakon uspjeha kao što su Rigoletto, Trubadur i Traviata, svoj drugi vrhunac karijere doživljava operom Aida, koja je premijerno izvedena 1871. u Kairu u povodu otvaranja Sueckog kanala. 

Giacomo Puccini (1858. - 1924.) smatrao se nasljednikom Verdija. Svjetsku slavu stekao je operama Manon Lescaut, La Bohème, Tosca, Madame Butterfly i Turandot. 

Dominacija opere ipak nije zasjenila poštovanje instrumentalnih djela velikana kao što su  Tomaso Albinoni, Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Luigi Boccherini, Luigi Cherubini, Domenico Scarlatti...

Popularna muzika

U 19. stoljeću neke popularne lokalne muzičke forme poput napolitanskih pjesama doživljavaju procvat. Manji i veći sastavi sa solistima izvode na igrankama popularne pjesme kao što su npr. O sole mio, Torna a Surriento, Funiculi Funicula...

U 20. vijeku dolazi do utjecaja stranih muzičkih formi kao što su jazz, latino muzika, a talijanski kompozitori znalački ubacuju lokalne zvukove u ritmove plesova kao što su beguine, tango, rumba, mambo, rock and roll...

Osnova talijanske "lake glazbe" (musica leggera) veže se za imena kao što su Domenico Modugno, Adriano Celentano, Mina, Gino Paoli, te festival u Sanremu.

Šesdesetih se pojavljuju i istaknuti kantautori Fabrizio De André, Paolo Conte, Giorgio Gaber, Umberto Bindi...Sedamdesetih se ističu Lucio Dalla, Pino Daniele, Francesco De Gregori, Ivano Fossati, Francesco Guccini, Edoardo Bennato, Rino Gaetano, Lucio Battisti...

Talijani su razvili i svoje podvrste plesne muzike kao što su Italo disco, Italo house,  Italo dance. Trostruki dobitnik Oscara Giorgio Moroder smatra se jednim od "izumitelja disko zvuka".

Filmski kompozitori su u Italiji veoma cijenjeni još od tridesetih godina dvadesetog stoljeća i radova Riccarda Zandonaija. Nino Rota i Ennio Morricone svjetski su poznati, a tu su još i Riz Ortolani, Piero Umiliani...

Istaknuta imena jazz muzike u Italiju su Gorni Kramer, Giorgio Gaslini, Lelio Luttazzi, Franco Cerri,  Natalino Otto, Jula de Palma, Enzo Rao, Gianluca Petrella, Aldo Romano, Stefano di Battista, Pino Presti...

Poznati rockeri iz 60.h i 70-h su New Trolls, Premiata Forneria Marconi, Devil Doll, Goblin, Jacula,  Skiantos...a noviji period  u pop-rock muzici je  u znaku Zucchera, Erosa Ramazzottija, Jovanottija. Tu su još i Nek, Laura Pausini...

Slično kao i prošle srijede kada smo se u Euzičkim razglednicama bavili muzikom Irske, i u našoj današnjoj emisiji u sat vremena možemo samo malo "osjetiti miris" bogate italijanske muzičke kuhinje...

Pogledajte i ostale Euzičke razglednice objavljene do sada: 

Irska: Najmuzikalnija zemja EU
  Grčka: Ne samo sirtaki uz buzuki
Euzičke razglednice: Francuska
EUzičke razglednice: Finski plesovi jennka i humppa
Muzika Estonije u Euzičkim razglednicama
EUzičke razglednice: Češke polke
Cipar / Kipar: Douze points
Svi ritmovi i glasovi bugarske muzike
Belgija: Od saksofona do Vaye Con Dios
EUzičke razglednice: Od Mozarta do alpskog punka